ارزیابی رقابتی سوءاستفاده از موقعیت مسلط با استفاده از کوکی‌ها (مطالعۀ تطبیقی در حقوق اتحادیۀ اروپا و ایران)

با پیشرفت روزافزون فناوری دیجیتال، کوکی‌ها به‌ ابزاری کارآمد برای جمع‌آوری داده‌های کاربران و بازاریابی هدفمند تبدیل شده‌اند. داده‌هایی که ازطریق کوکی‌ها ردیابی و جمع‌آوری می‌شوند، نه‌تنها امکان ارائۀ خدمات دقیق‌تر و کارآمدتر را برای بنگاه‌ها فراهم می‌کنند، بلکه می‌توانند زمینه‌ساز ایجاد یا تثبیت موقعیت مسلط در بازار باشند. این اقدامات، علاوه‌بر ایجاد اختلال در جریان رقابت منصفانه، پویایی و نوآوری بازارهای داده‌محور را نیز با تهدیدات جدی مواجه می‌کنند. ازاین‌رو، این پژوهش در جست‌وجوی پاسخ روشن به این پرسش اساسی است که بنگاه‌های دارای موقعیت مسلط چگونه می‌توانند با بهره‌گیری از کوکی‌ها، به رفتارهای سوء‌استفاده‌آمیز متوسل شده و ساختار رقابتی بازارهای دیجیتال را تحت‌تاثیر قرار دهند. این مطالعه به روش تحلیلی – توصیفی، با مطالعۀ رهیافت‌ حقوق اتحادیۀ اروپا، موضع حقوق رقابت ایران را مورد تحلیل قرار می‌دهد. در حقوق اتحادیۀ اروپا، ارزیابی این موضوع با رویکردی منعطف و مبتنی‌بر حفاظت از داده‌های شخصی و تضمین رقابت عادلانه صورت می‌گیرد، ولی در حقوق ایران، به‌دلیل فقدان چهارچوب‌های قانونی جامع و ضعف سازوکارهای نظارتی، ابعاد این موضوع هنوز روشن نیست. یافته‌های حاصل از مطالعۀ تطبیقی نشان می‌دهد که یک قاعدۀ کلی برای تعیین سرنوشت رقابتی این اقدامات امکان‌پذیر نیست و تحلیل و واکاوی دقیق، با توجه به مقتضیات فناوری نوین و تداوم فعالیت خلاقانه صورت می‌گیرد. ازاین‌رو، پیشنهاد می‌شود به‌منظور ایجاد موازنه بین حفظ رقابت در بازار و حقوق مشروع ارائه‌دهندگان خدمات، مقررات رقابتی خاص، با توجه به مصالح بازارهای نوآوری و فناوری وضع شده و نظارت پیشینی شورای رقابت بر آن‌ها اعمال گردد.

competitive evaluation of abuse of dominant position by the use of cookies: comparative study in european union and iranian law

with the increasing advancement of digital technology, cookies have become an efficient tool for collecting user data and targeted marketing. the data tracked and collected through cookies enables businesses to provide more precise and efficient services and can pave the way for creating or stabilizing a dominant position in the market. in addition to disrupting the flow of fair competition, these actions seriously threaten the dynamism and innovation of data-oriented markets. therefore, the research seeks a clear answer to the fundamental question of how firms with a dominant position can resort to abusive behavior and influence the competitive structure of digital markets by using cookies. this research employs an analytical-descriptive method to examine the approach of european union law and analyze the position of iranian competition law. in european union law, this issue is assessed with a flexible approach based on protecting personal data and ensuring fair competition, but in iranian law, due to the lack of comprehensive legal frameworks and weak supervisory mechanisms, the dimensions of this issue are still unclear. the findings from the comparative study show that a general rule is not available to determine the competitive fate of these actions, and careful analysis is possible according to the requirements of modern technology and the continuity of creative activity. therefore, it is proposed that, to strike a balance between maintaining competition in the market and the legitimate rights of service providers, specific competition regulations be enacted regarding the interests of innovation and technology markets so that they remain under the supervision of the competition council.