مطالعۀ تطبیقی ضمانت اجرای حقوقی اعلامیه‌ها در قراردادهای چارترپارتی در حقوق ایران و انگلستان

اعلامیه‌ها در قراردادهای چارترپارتی نقش بنیادینی در آغاز، استمرار و پایان تعهدات طرفین ایفا می‌کنند. از اعلامیۀ آمادگی و تخمین زمان رسیدن کشتی تا اعلامیۀ خروج، تحویل مجدد و انصراف، همگی ابزارهایی برای تضمین پیش‌بینی‌پذیری، حفظ تعادل قراردادی و مدیریت ریسک‌های تجاری به شمار می‌آیند. بااین‌حال، ضمانت اجرای تخطی از این اعلامیه‌ها در نظام‌های حقوقی مختلف، تابع رویکردهای متفاوتی است. در حقوق ایران، قانون دریایی 1343 تنها به برخی از این اعلامیه‌ها به‌طور محدود پرداخته و در عمل، ضمانت اجرا را به قواعد عمومی مسئولیت قراردادی و مدنی فروکاسته است. به بیان دیگر، تنها نهاد جبران خسارت به‌عنوان ابزار واکنش به تخطی شناخته شده است. در مقابل، حقوق انگلستان با اتکا به رویه قضایی و آرای شاخص، علاوه‌بر جبران خسارت، نهاد فسخ قراردادی را نیز به‌عنوان ضمانت اجرای مکمل شناسایی کرده است. مسئلۀ اصلی پژوهش حاضر، بررسی تطبیقی ضمانت اجرای تخطی از اعلامیه‌ها در قراردادهای چارترپارتی میان حقوق ایران و انگلستان است. روش تحقیق، توصیفی - تحلیلی و مبتنی‌بر مطالعۀ تطبیقی متون قانونی و رویه قضایی دو نظام حقوقی است. یافته‌ها نشان می‌دهد که فقدان سازوکار فسخ در حقوق ایران موجب کاستی در حمایت از منافع موجر یا مستاجر شده است، درحالی‌که حقوق انگلستان، با ترکیب دو نهاد فسخ و جبران خسارت، کارآمدی و پیش‌بینی‌پذیری بیشتری برای فعالان صنعت کشتی‌رانی فراهم می‌کند.

a comparative study of the legal sanctions for breach of notices in charter party contracts under iranian and english law

notices in charter party contracts play a fundamental role in initiating, maintaining, and terminating the obligations of the parties. from notices of readiness and estimated time of arrival to off-hire, redelivery, and withdrawal notices, these instruments function as mechanisms to ensure predictability, maintain contractual balance, and manage commercial risks. however, the legal consequences of breaching such notices vary across legal systems. under iranian law, the maritime code of 1964 addresses only a limited number of these notices and, in practice, reduces their enforcement to the general rules of contractual and civil liability. in other words, damages remain the sole available remedy for non-compliance. by contrast, english law, through judicial precedents and landmark case law, recognizes not only damages but also contractual termination as a complementary sanction. the central question of this research is the comparative examination of the legal consequences of breach notices in charter party contracts under iranian and english law. the methodology is descriptive–analytical, employing a comparative study of statutory provisions and judicial practice in the two legal systems. the findings demonstrate that the absence of termination as a remedy under iranian law creates shortcomings in the protection of shipowners’ and charterers’ interests, whereas english law, by combining both termination and damages, offers greater efficiency and predictability for stakeholders in the shipping industry.