انسان شناسی فاجعه: مطالعه موردی نسل دوم بازماندگان جنگ تحمیلی ایران و عراق (مورد: فرزندان جانبازان قطع نخاعی)

هدف: انسان‌شناسان مطالعه جنگ را به عنوان یک «واقعه اجتماعی» از نظر ماهیت، منشا، روش، ابعاد و زمینه‌ها مطالعه نموده و پیامدهای فرهنگ و اجتماعی آن را مورد اهمیت قرار می‌دهند. جنگ تحمیلی بر عرصه‌های مختلف جامعه به ویژه ابعاد انسان‌شناختی تاثیر گذاشته و همچنان بی‌تاثیر نیست. با این وجود بی‌توجهی و سکوت اندیشمندان علوم انسانی به ویژه در جامعه ایران در این زمینه به خوبی قابل مشاهده است.جنگ یکی بزرگترین فجایع انسانی و طبیعی در دنیا است. در جنگ ایران و عراق با یکی از بزرگترین خسارات انسانی در کشور مواجه‌ایم. جانبازان قطع نخاعی به عنوان بازماندگان آن، از جایگاه مهمی در شناخت و تبیین مسئله جنگ برخوردار هستند. فرزندان آنها به عنوان نسلی جدید و پویا پس از جنگ و دوره پساجنگی دارای مشکلات و مسائل فراوانی در تجربه زیسته خود از این موقعیت خانوادگی هستند. پرسش مهم در این پژوهش این است که فاجعه چه تاثیرات مستقیم و غیر مستقیمی بر خانواده جانبازان خواهد گذاشت و فرزندان جانبازان در زمینه خانوادگی به عنوان یکی از اعضای مهم خانواده با چه تجربه‌ای در ابعاد فردی و اجتماعی مواجه هستند؟روش شناسی: به اقتضای موضوع و هدف این پژوهش که بررسی تجربه زیسته فرزندان جانباز قطع نخاعی است، روش اتخاذی همان روشی است که تحت عنوان پدیدارشناختی است. روش پدیدارشناختی شاخه‌ای از روش کیفی است که با روش کمی و پیمایشی متفاوت خواهد بود. روش کیفی روشی مطلوب در حوزه و مطالعات مردم‌شناختی قرار دارد و روشی که فرصت و امکان کافی برای درک و فهم و بازنمایی پیچیدگی‌های موضوع را برای محقق و پژوهشگر اجتماعی فراهم می‌سازد. سوژه‌های مورد مطالعه فرزندان جانباز قطع نخاعی از نظر «جنسیت» فرزندان «پسر» و «دختر» و همچنین از نظر «سنی» از حداقل سنی که هستند که فرد بتواند به راحتی به سوالات پاسخ دهد و در سنین بالاتر محدودیتی وجود نداشته باشد. نمونه‌ها در «محدوده مکانی» استان تهران و استان قم محدود خواهد شد.یافته ها: نتایج به دست آمده حاکی از تیپولوژی آنان به سه گروه است: ١. به شدت وابسته از نظر روابط و تعاملات خانوادگی ٢. گریزان از خانواده و واکنش‌های رفتاری تند در برابر خانواده ٣. در نهایت فرزندانی که به ناچار موضع تحمل و مدارا را در پیش گرفتند. مهم‌ترین دلایل ایجاد مسائل در گروه دوم و سوم آسیب‌پذیری چندگانه در تجربه زیسته این فرزندان است. از بعد فردی: آسیب‌های روحی و روانی پس از حادثه، آسیب‌های جسمی ناشی از عضویت در چنین خانواده‌هایی، از بعد خانوادگی: نقش‌پذیری به جای والدین، الگوی تربیتی والدین خودمحور، تعارضات ناشی از فرزندخواندگی، تعارضات معنایی و هویتی درون خانوادگی، از منظر فرهنگی: عدم حمایت اجتماعی و تاثیرات منفی حمایت‌های نظام سیاسی در قالب سیاست‌گذاری صرفاً تبلیغی و اغراق‌آمیز. با توجه به رویکردهای انسان‌شناسی شناختی و انسان‌شناسی فاجعه سعی در فهم و تحلیل تجربه زیسته فرزندان جانبازان قطع نخاعی و در جهت فهم و درک کیفیت زندگی آن‌ها شده است

anthropology of disaster: a case study of the second generation of survivors of the iran-iraq war (case of children of spinal cord amputation veterans)

purpose: anthropologists study war as a social event in terms of its nature, origin, method, dimensions, and contexts, and attach importance to its cultural and social consequences. the imposed war has affected various areas of society, especially anthropological dimensions, and is still not without effect. however, the inattention and silence of humanities scholars, especially in iranian society, in this regard is clearly visible. war is one of the greatest human and natural disasters in the world. in the iran-iraq war, we are faced with one of the greatest human losses in the country. as its survivors, spinal cord amputation veterans have an important position in understanding and explaining the issue of war. their children, as a new and dynamic generation after the war and the post-war period, have many problems and issues in their lived experience of this family situation. the important question in this research is what direct and indirect effects will the disaster have on the families of veterans and what experience do the children of veterans face in the family context as important members of the family in terms of individual and social dimensions?methodology: in accordance with the subject and purpose of this study, which is to examine the lived experience of children of spinal cord amputation veterans, the adopted method is the one called phenomenological. phenomenological method is a branch of qualitative method that is different from quantitative and survey methods. qualitative method is a desirable method in the field of anthropological studies and a method that provides sufficient opportunity and possibility for the researcher and social researcher to understand and represent the complexities of the subject. the subjects of the study are children of spinal cord amputation veterans in terms of gender as boys and girls and also in terms of age as the minimum age at which a person can easily answer questions and there are no restrictions at older ages. the samples will be limited to the spatial area of tehran and qom provinces.findings: the results obtained indicate their typology into three groups: 1. highly dependent in terms of family relationships and interactions 2. avoidant of family and harsh behavioral reactions towards family 3. finally, children who inevitably took a stance of tolerance and tolerance. the most important reasons for the creation of problems in the second and third groups are multiple vulnerabilities in the lived experience of these children. from the individual perspective: psychological and psychological trauma after the accident, physical trauma resulting from membership in such families, from the family perspective: role-playing instead of parents, the upbringing model of self-centered parents, conflicts resulting from adoption, semantic and identity conflicts within the family, from a cultural perspective: lack of social support and the negative effects of the political system's support in the form of purely propaganda and exaggerated policy-making. considering the approaches of cognitive anthropology and disaster anthropology, an attempt has been made to understand and analyze the lived experience of children of spinal cord amputation veterans and to understand and appreciate the quality of their lives