تحلیل شیوه‎‌های تعدیل قربانی انسان در متون منظوم روایی تا قرن هفتم بر اساس نظریه‌های قربانی

هدف: قربانی، عملی آیینی است که در آن، اشیاء یا موجوداتی وقف می گردیدند و به برخی قدرت های ماوراءِ طبیعی پیشکش می شدند. بشر از دیرباز به منظور ایجادِ پیوند و گسترش ارتباط، میان خود و اُمور قدسی به تقدیم انواع قربانی ها پرداخته است. از آیین های کهن و بسیار گسترده ای که ارزش کیفی خاصّی برای آدمی داشته و با اجرای آن، آدمی می کوشید با نیروهای طبیعی، پیوند برقرار کند و به یاری آن خود را در نظم جهانی دخیل سازد، آیین قربانی کردنِ انسان است. رفته رفته با گذر از مراحل آغازین حیات و گسترش عقلانیّت، جوامع می‌کوشند به جای قربانی‌کردن همنوعان، به شیوه‌های جایگزینی برای قربانی انسانی متوسل شوند.روش شناسی: این پژوهش می‌کوشد به روش توصیفی-تحلیلی در متو‏ن نظم روایی حماسی، غنایی و عرفانی تا قرن هفتم و بر اساس نظریه‌های قربانی به بررسی چاره‌اندیشی های بشر جهت تعدیل قربانی های انسانی بپردازد.یافته ها: براساس نتایج این پژوهش، شیوه‌های تعدیل قربانی در پنج‏ دسته با عناوین: سوراخ کردن گوش و ریختن مقداری از خون، خراشیدن صورت، بریدن زلف، جامه دریدن، واگذاری کودکان به معابد مقدّس، ختنه و اخته کردن طبقه‌بندی می‌ شود. در موردِ شیوه‌های تعدیل قربانی انسانی در متون روایی نیز باید گفت: شیوه‌های تعدیل در متون عرفانی نمود و دگرگونی معنایی خاصّی نسبت به متون حماسی و غنایی دارد. موارد تعدیل در متون عرفانی، اغلب جنبۀ نمادین و رمزی می‌یابند، مثلاً خراشیدن صورت، بریدن زلف و کوتاه کردن مو، دریدن جامه(تمثیلی از جسم) و اخته‌کردن به ترتیب در مفاهیم کاستن زیبایی افراد و سرکوب نفس، نفی خودبینی و عدم توجه به جذابیت‌های ظاهری، گشایش روحانی و رهایی از تعلّقات دنیوی و قطع طبیعت نفسانی و خوارداشت آن به منظور تزکیه و ارتباط با منشا قدسی به کار می‌رود. در تحلیل مصادیق تعدیل قربانی انسانی نیز نظریه‌های تعدیل قربانی از ماکس وِبر، بلاگردانی فریزر، جلب رضایت خدایان از بویس کارآمدتر و انعطاف‌پذیرتر از سایر نظریه‌هاست.

analyzing of human sacrifice modification methods in narrative order texts based on sacrifice theories

purpose- sacrifice is a ritual practice in which objects or beings were offered to some supernatural powers. since a long time ago, mankind has been offering all kinds of sacrifices in order to create a bond and expand the relationship between himself and the holy things. one of the ancient and very wide rituals that had a special value for man and by performing it, man tried to establish a relationship with natural forces and contribute to the world order with its help, is the ritual of human sacrifice. gradually, by passing through the initial stages of life and the development of rationality, societies try to find alternative methods for human sacrifice instead of sacrificing their fellow species.methodology-this research tries to study the methods of modifying human sacrifice in the texts of narrative order in a descriptive-analytical method.findings- the results show that the sacrifice modification methods in the present study fall into five categories: piercing the ear and shedding some blood (or extorting), scratching the face, cutting the scalp, tearing the clothes, forgiving slaves and concubines, leaving children in holy temples, classification (and circumcision) are classified. regarding the methods of modification of the human sacrifice, it should be said: the modification methods in mystical texts and the transformation have a special meaning compared to the epic and lyrical texts; modifications in mystical texts are often symbolic and symbolic; for example, scratching the face, cutting the hair and cutting the hair, tearing the clothes(allegory of the body) and characterizing in the concepts of reducing the beauty of people and suppressing the soul, denying selfishness and not paying attention to physical attractiveness, spiritual opening and liberation from worldly attachments. and cutting off the carnal nature and eating it is used for cultivation and connection with the sacred origin. in analyzing instances of human sacrifice modification, max weber's theories of sacrifice modification, fraser's rebuttal, the gods' satisfaction with boyce and taylor are more efficient and flexible than other theories.