طراحی مدل جامع شایستگی‌ مدیران عالی دانشگاه اسلامی

هدف: دانشگاههای اسلامی نقش بی‌بدیلی در توسعۀ علمی- فرهنگی جوامع اسلامی ایفا می‌کنند. شایستگی مدیران این دانشگاهها، عاملی کلیدی در بهبود عملکرد علمی و تربیتی نظام آموزش عالی به شمار می‌رود. با توجه به خلا پژوهشی در زمینۀ شناسایی جامع شاخصها و شایستگی‌های مدیران دانشگاههای اسلامی، این پژوهش به دنبال ارائۀ مدلی جامع برای شناسایی شایستگی‌ها و شاخصهای مدیران سطح عالی دانشگاه اسلامی بود. به واسطۀ اهمیت این موضوع در سطوح عالی حکمرانی علمی-فرهنگی کشور، در کنار سایر تحقیقاتی که در این پژوهش بررسی شده‌اند، این مقاله برای پر کردن خلا پژوهشهای پیشین، به طور خاص به بررسی اسناد بالادستی‌ نظام‌های آموزشی و حکمرانی کشور، به ویژه سند دانشگاه اسلامی پرداخته است. روش: این پژوهش بر اساس نوع هدف، توصیفی- اکتشافی و راهبرد تحقیق، ترکیبی(کیفی-کمّی) بود. در بخش کیفی، از تحلیل مضمون و در بخش کمّی، از روش رتبه‌بندی عوامل استفاده شد. برای استخراج شایستگی‌های مدیران، بیش از 300 منبع پژوهشی، از جمله اسناد و مصوبات؛ منابع آموزش عالی، مدیریتی و اسلامی بررسی شد. پس از پایش اولیه، برای طبقه‌بندی شایستگی‌ها، از مدل سه‌لایه‌ای بُعد– مولفه– شاخص استفاده شد. در ادامه به منظور غربال و اولویت‌بندی شایستگی‏ها از طریق توزیع پرسشنامه بین 23 خبرۀ دارای دانش تخصصی یا تجربۀ مدیریت در حوزه آموزش عالی، اقدام شد. یافته‌ها و نتیجه‌گیری: مدل پژوهش در سه بُعد فردی، اجتماعی و سازمانی و در هشت مولفه با 12 شاخص اولویت‌دار شناسایی و ارائه شد. توصیه می‌شود در راستای افزایش بهره‌وری در نظام آموزش عالی کشور، از الگوی نهایی برای شناسایی شایستگی‌ها و شاخصهای مدیران دانشگاهی در انتخاب مدیران دانشگاهها استفاده شود.

designing a comprehensive competency model for senior managers of the islamic university

purpose: this research aims to identify the competencies and indicators of top-level administrators of islamic universities, addressing a critical gap in scientific and cultural governance in iran. by reviewing previous studies and focusing on upstream documents, particularly the islamic university document, this study seeks to bridge the void in research on educational and governance systems in the country.method: the research is descriptive-exploratory, employing a mixed-methods strategy (qualitative-quantitative). in the qualitative phase, thematic analysis was used, while factor ranking was applied in the quantitative phase. over 300 sources, including documents, approvals, higher education administration, and islamic texts, were analyzed to extract managerial competencies. the three-layer dimension-component-index model was utilized to classify competencies. a questionnaire was distributed to 23 experts with specialized knowledge or management experience in higher education to screen and prioritize competencies.findings: a model with 12 indicators, categorized into three dimensions (individual, social, and organizational) and eight components, was developed.conclusion: this model provides a practical framework for selecting university administrators, aiming to enhance productivity and effectiveness in iran’s higher education system.