بررسی مکر الهی در قرآن با تاکید بر آیات 123 و 124 سوره انعام

قرآن کریم در آیاتی از جمله آیات 123 و 124 انعام به وجود فریبکاران اجتماعی اشاره نموده است که با غرض‌ورزی و کینه‌توزی به فکر آسیب‌رسانی و ضربه‌زدن به ساحت قرآن کریم و آموزه‌های آن است. بی‌توجهی به پاسخ درخور به این‌گونه افراد ذهن فرهیختگان جامعه را نسبت به معارف دینی و حقانیت قرآن کریم با تردید مواجه خواهد ساخت. این مقاله با روش توصیفی تحلیلی و کتابخانه‌ای به‌دنبال تبیین مکر الهی در قرآن کریم با تاکید بر آیات فوق است. پرسش‌ها و ابهام‌های مطرح‌شده از سوی غربیان تازگی ندارد و در آثار و منابع تفسیری به آن پاسخ درخور داده شده است. از سوی دیگر عموم مفسران، هریک با مذاق و مشربی که دارند تلاش برای رفع این ابهام داشته‌اند. رایج‌ترین پاسخ درباره ناسازگاری این‌گونه آیات، وجود فریبکارانی با استفاده از اصل آزادی و اختیار و نیز عدالت الهی در این نکته است که «جعل» در آیه ناظر به فراهم بودن زمینه‌های خیر و شر است. البته عده‌ای «جعل» را به‌معنای آفرینش دانسته ولی اینکه چه کسی فریبکار باشد را بر اساس اصل آزادی و اختیار می‌دانستند. همچنین پاسخ مفسران درباره چگونگی گریبان‌گیر شدن فریب فریبکاران این است که مطابق سنت الهی و با توجه به عاقبت شومی که در انتظار فریبکار و عاقبت امیدوارکننده‌ای که در انتظار فریب‌خورده است، در اصل فریبکار متضرر اصلی است.

examining the plan of allah in the quran by emphasis on verses 123 and 124 of chapter ana'am

the noble quran has been indicated to a social deceivers in verses like 123 and 124 of chapter ana’am which want to harm the status of holy quran and its teachings intentionally and as an enmity they have. neglecting toward responding to these kind of people makes the mind of knowledgeable ones to be in doubt regarding religious education and legitimacy of noble quran. this article in descriptive-analytical method and by using the library books, aims to explain the plan of allah in the holy quran emphasizing on the above mentioned verses. the mentioned questions and doubts of western scholars are not new and in the commentary works and sources had been responded. in other hand, most of the commentators each of them tried to answer these kind of doubts by their different views somehow. the most common respond toward their inconsistency is existence of the deceivers which misuse from the principle of freedom and choice. and divine justice here is that word ja’l (to make), is about availability of backgrounds of good and evil. of course, someone considered this word to mean creation, but who is the deceiver, they see it according the principle of freedom and choice. in addition, the respond of the commentators about how the deceivers will be involved is that according to the allah’s customs and in regarding evil destination which waits for the deceiver and hopeful fate which is for the deceived ones we can say that, essentially, the real harmful one is the deceiver.