جایگاه وجودشناسی خلق در صدور عمل انسانی «براساس حکمت صدرایی»

یکی از عوامل موثر در صدور عمل انسانی «خلق» است. از منظر فیلسوفان اسلامی خلق، ملکه‌ای نفسانی است که موجب می‌شود از انسان رفتارهایی به سهولت و بدون تامل و درنگ صادر شود. اساس و پایه انواع خلقیات وضعیت استیلاء یا انقیاد عقل عملی نسبت به دیگر قوای ادراکی و تحریکی نفس حیوانی است. مسئله اصلی پژوهش: از نگاه ملاصدرا جایگاه وجود شناسی خُلق در صدور عمل انسانی چیست؟روش پژوهش: توصیفی-تحلیلی مبتنی بر مطالعات کتابخانه ای بر روی آثار ملاصدرا.نتیجه گیری نهایی: در نظر صدرا اگر نفس انسانی در جهت گیری های خود، در طول یک دوره‌ای از زمان، یک جهت خاص را انتخاب کند، یعنی به شکل خاصی بیاندیشد و در همان راستا شوق پیدا کرده و اراده کند، این آثار و حالات موقت مستحکم شده و به ملکه تبدیل می شود. در چنین وضعیتی نفس، صورت جوهری جدیدی پیدا می کند که این صورت نفسانی جدید با قوای ادراکی و تحریکی قوی تر، منشا اعمالی از جنس خود خواهد شد و این اعمال را بدون تامل و عملیات فکری به سرعت انجام می دهد. بدین ترتیب هویت و شخصیت انسان ها در قالب خلق و خو هایی در طول زندگی دنیوی توسط اعمال ایشان شکل می گیرد که منشاء شکل گیری حیات اخروی آنها نیز خواهد بود.

the ontological status of temperament in the emanation of human actions: within the sadraean philosophical framework

one of the effective factors in issuing human action is temperament. from the point of view of islamic philosophers, creation is a sensual queen that causes people to acteasily and without reflection and delay. the basis of all kinds of moods is the state of conquest or subjugation of the practical intellect compared to other perceptive andstimulating powers of the animal ego.the main problem of the research: from mulla sadra's point of view, what is theposition of the ontology of character in issuing human action?research method: descriptive-analytical based on library studies on mulla sadra'sworks.final conclusion: in sadra's opinion, if the human soul chooses a specific directionin its orientations, during a period of time, that is, thinks in a specific way and findsenthusiasm and will in the same direction, these works and temporary states arestrengthened and become queens. in such a situation, the soul finds a new materialform, and this new soul form, with stronger perceptive and stimulating powers, willbecome the source of actions of its kind, and it will perform these actions quicklywithout thinking and thinking. in this way, the identity and personality of people areformed in the form of moods during their worldly life by their actions, which will alsobe the origin of the formation of their afterlife.