مولفه‌های جنسیت زنانه در اندیشه ابن عربی

در فلسفه اسلامی نگاه مشخصی به مولفه های هویتی جنسیت زنانه نشده است و اصولاً بحث از ماهیت زن (در تقابل با مرد) مساله دوره مدرن است. امروز مواجهه جامعه ایران با هویت زنانه و مسائل آن ایجاب می نماید با قرائتی جدید از سنّت اسلامی به طرح پاسخ برای مولفه های زنوارگی پرداخته شود. و مساله مقاله کنونی آنستکه عناصر جنسیت زنانه را از مکنون سنت عرفانی ابن عربی توضیح دهد. روش در این مقاله طبیعتاً به عنوان یک تامل کاملاً نظری توصیفی – تحلیلی است که سعی می کند در یک سه گانه وجودشناختی و معرفت شناختی و عمل شناختی مولفه های جنسیت زنانه را در اندیشه ابن عربی بازیابی نماید. عنصر وجودشناختی زنانه خلقت است و زن نماد خالقیت و ایجاد تکثر است زیرا واحدیت و رحیمیت و مرتبۀ نفس به عنوان سه مرتبه از تجلی ذات الوهی که منشا کثرت می شوند مراتبی زنانه هستند. به لحاظ معرفت شناختی نیز چون خیال در مقابل عقل امری زنانه است که با استفاده از سه فرایند وحی و الهام و رویای صادقه به معرفت تشبیهی خداوند (حکمت) نائل می شود، پس زن نماد حکمت است و چون حکمت از نگاه ابن عربی عهده دار حلِّ مشکلات و بحران هاست و صرف تامل نظری نمی باشد، پس جنبه عمل شناختی زن نیز هدایتگری و حل بحران های فردی و اجتماعی می شود. پس نتیجه این تحقیق آنستکه هویت زنانه به لحاظ وجودشناختی منشا کثرت و به لحاظ معرفت شناختی واجد حکمت و به لحاظ عمل شناختی عهده دار هدایت (تربیت) می باشد و این موارد در تقابل با مولفه های هویت مردانه است که به لحاظ وجودشناختی منشا جامعیت و به لحاظ معرفت شناختی واجد علم تنزیهی (قوه عاقله) و به لحاظ عمل شناختی انسجام بخش و تنظیم کننده می باشد.

dimensions of femininity in ibn ʿarabī’s view

what is the nature of woman in relation to man? in elucidating ibn ʿarabī’s response to this question, it is necessary to approach the discussion of the ontological, epistemological, and pragmatic dimensions of woman in contrast to man within a trilogical framework. ontologically, woman is the agent of proliferation and theemanation of various manifestations from the divine essence. epistemologically, thecognitive capacity of the feminine gender is imagination (al-khayāl), and in epistemicterms, woman symbolizes wisdom. wisdom refers to theoretical reflection combinedwith the pragmatic dimension. the wise person is responsible for resolving crises bydrawing upon the knowledge of divine truths. in other words, through three processes—revelation, inspiration, and true dreams—woman perceives the divine names andattributes and molds them into tangible forms. she achieves a symbolic understandingof esoteric knowledge and wisdom. from a pragmatic perspective, woman is like thewise person. the difference between wisdom and mere theoretical contemplation is thatthe wise must have the ability to solve problems and crises using divine knowledge. thus, naturally, woman becomes a guide.