اعتبار اصول امتناع تناقض و طرد شق‌ثالث؛ منطقی یا روان‌شناختی (مروری بر برداشت‌ها و تفسیر‌های نادرست، اتهام‌های خودساخته و انواع مغالطه‌ در یک نقد)

منطق کلاسیک با این پیش‌فرض فلسفی که یک زبان غیرصوری وجود دارد که باید در زبانی صوری باز تغییر (paraphrase) شود تاسیس شده است. در این منطق، اصول امتناع تناقض و طرد شق ثالث، قضیه به شمار می‌آیند و برهان دارند. مرتضی حاج‌حسینی در کتاب طرحی نو از اصول و مبانی منطق، با این پیش‌فرض فلسفی که یک زبان غیرصوری وجود دارد که زبان صوری درصدد ارائه آن است و تشریح پیامدهای آن به تاسیس دو نظام تابع‌ارزشی و غیرتابع‌ارزشی پرداخته است. در این منطق، اصول امتناع تناقض و طرد شق ثالث، در حکم قاعده‌ای هستند که هر سطر از برهان بر اساس آن ‌ها نوشته می‌شود و به همین اعتبار اثبات‌ناپذیر تلقی می‌شوند. اسدالله فلاحی بی‌آنکه موضع خود را در قبال پیش‌فرض یا عدم پیش‌فرض زبان غیرصوری مشخص کند، در مقاله‌ای که با عنوان «مبانی فلسفی نظام‌های حاج‌حسینی» در شمارهٔ دوم دوره 14نشریهٔ حکمت معاصر در شمارهٔ پاییز و زمستان 1402منتشر شده است، مبانی فلسفی نظام‌های تابع‌ارزشی و غیرتابع‌ارزشی و از جمله دیدگاه نویسنده در مورد اصول امتناع تناقض و طرد شق ثالث و پیامدهای آن را نقد نموده است. در این مقاله ابتدا به تشریح مبانی فلسفی و معرفت‌شناختی نظام‌های منطقی و مقایسهٔ این نظام‌ها با یکدیگر در ارتباط با این مبانی می‌پردازیم و سپس به نقدهای فلاحی پاسخ می‌دهیم.

validity of the laws of non-contradiction and excluded middle;logical or psychological

in classical logic, the law of non-contradiction and the law of excluded middle are considered theorems and have proof. recently, morteza hajihosseini has written a booktitled two non-classical logic systems, a new outlook on elements of logic (2017) and also published the second edition (2023) of it. in this book, he established two truthfunctionaland non-truth-functional systems in logic. in this logic, the law of noncontradiction and the law of excluded middle are in the form of a rule that every line of the argument is written based on them and are therefore considered unprovable.asadollah fallahi has recently written several criticisms on this book in the form ofseparate articles and the author of the book has responded to each of these articlesseparately. fallahi, in his last review of the book titled philosophical foundations ofhajhosseini's logics volume 14, issue 2, february 2024 in contemporary wisdomjournal, critiques the philosophical foundations of the truth-functional and non-truthfunctionalsystems, including the author’s views on the law of non-contradiction and thelaw of excluded middle and their consequences, without clarifying his stance onwhether a non-formal language is presupposed or not.in this article, we first explain the philosophical and epistemological foundations oflogical systems and compare these systems with respect to these foundations. then, werespond to fallahi’s criticisms one by one.