بررسی عوامل بوم‌شناختی موثر بر توزیع جغرافیایی بیماری لیشمانیوز پوستی در استان فارس

بیماری لیشمانیوز پوستی به عنوان یکی از مهم‌ترین بیماری‌های مشترک بین انسان و حیوان، تهدیدی جدی برای سلامت انسان است. عامل این بیماری انگل خونی بسیار ریز به نام لیشمانیوز است که از طریق ناقلین خاص (پشه خاکی) منتقل میشود و می‌تواند سبب بروز عفونت در میزبانهای مهره‌دار (مخازن: انسان یا حیوان) گردد. با توجه به شیوع بالای لیشمانیوز پوستی در استان فارس، مدلسازی آشیان بوم‌شناختی ناقل و مخازن اصلی با هدف شناسایی مناطق بالقوه در معرض خطر این بیماری با استفاده از الگوریتم maxent انجام شد. تحلیل همپوشانی آشیان بوم شناختی گونه های هدف با استفاده از شاخص schoener’s d ارزیابی شد. نتایج نشان داد که 8% از کل سطح استان فارس به عنوان مناطق با مطلوبیت بسیار بالا (مطلوبیت بیش از 70%) برای گونه‌های ناقل و مخازن است. بخش‌های مرکزی استان به عنوان پرخطرترین نواحی این بیماری شناخته شد. گستره زیستگاهی ناقل نسبت به مخازن وسیع‌تر بوده و همپوشانی زیستگاهی ناقل با مخازن، زیاد ارزیابی شد. یافته‌های این پژوهش می‌تواند تصویر روشن‌تری از کانون‌های اولویت‌دار حفاظتی در مواجه با این بیماری در ابعاد یک سیستم بهداشتی برای سیاستگذاران سلامت فراهم آورد.

assessment of ecological factors impacting the distribution of cutaneous leishmaniasis in fars province.

cutaneous leishmaniasis is a significant zoonotic disease posing a serious threat to human health. caused by the protozoan parasite leishmania, it is transmitted by specific vectors (sand flies) and can cause infection in vertebrate hosts (reservoirs: humans or animals). due to the high prevalence of the disease in fars province, the ecological niches of the main vectors and reservoirs were modeled using the maxent algorithm to identify potential high-risk areas. niche overlap among target species was analyzed using schoener’s d index. results indicated that 8% of the total area of the province is highly suitable (>70% suitability) for the vector and reservoir species. the central parts of the province were identified as the highest-risk regions. the vector’s habitat range was wider than that of the reservoirs, and a significant habitat overlap was observed between them. these findings provide a clearer picture of priority conservation hotspots for health system policymakers in managing this disease.