پایش اثرات تغییر کاربری و پوشش اراضی بر کیفیت زیستگاه‌های حوضه آبخیز هراز

کیفیت زیستگاه نوعی خدمات اکوسیستمی حمایتی است که تحت تاثیر تغییرات کاربری اراضی شکننده و آسیب پذیر می‌شود. هدف این مطالعه ارزیابی کیفیت زیستگاه‌های حوضه آبخیز هراز در استان مازندران بر مبنای تغییرات کاربری اراضی بود. با تهیه و آماده‌سازی داده‌های موردنیاز، مدل اینوست (invest) برای ارزیابی کیفیت زیستگاه‌های منطقه مطالعاتی مدنظر قرار گرفت. تصاویر کاربری اراضی سه دوره 2000، 2010 و 2020  با استفاده از تصاویر ماهواره‌های لندست 7 و 8 در محیط ادریسی سلوا آماده گردید. نتایج نشان داد که زیستگاه‌های واقع در بخش مرکزی حوضه در سال‌های مورد نظر دارای بالاترین کیفیت بودند در حالی که مناطق شمالی حوضه کمترین کیفیت را داشتند. میزان تغییرات کیفیت زیستگاه‌ها در بازه‌های زمانی 2010-2000، 2010-2020 و 2020-2000 حاکی از آن بود که نقاط داغ کیفیت زیستگاه‌ها در مناطق مرکزی و نقاط سرد در بخش‌های شمالی وجود دارند. از سال 2000 تا 2020 نقاط سرد کیفیت زیستگاه‌ها افزایش داشته اند در حالی که نقاط داغ کاهش یافته‌اند. به طور کلی از سال 2000 تا 2020 کیفیت زیستگاه‌ها در 180163 هکتار از اراضی منطقه کاهشی و در 24096 هکتار افزایشی بوده است. بر این اساس، ضروری است در راستای توسعه و تبدیل کاربری‌ها در منطقه مطالعاتی استراتژی‌های مناسب به منظور حفظ کیفیت زیستگاه‌های طبیعی آن اتخاذ شود.

monitoring the effects of land use and land cover changes on habitat quality in the haraz watershed

habitat quality is a type of supporting ecosystem service that becomes fragile and vulnerable under the influence of land use changes. the aim of this study was to assess the quality of habitats in the haraz watershed in mazandaran province based on land use changes. the invest model was used to assess the quality of habitats in the study area. land use images of three periods 2000, 2010 and 2020 were prepared using landsat 7 and 8 satellite images in the idrisi selva environment. the results showed that the habitats located in the central part of the basin had the highest quality in the years considered, while the northern areas of the basin had the lowest quality. the rate of changes in habitat quality in the time periods 2000-2010, 2010-2020 and 2000-2020 indicated that habitat quality the hotspots are in the central regions and coldspots are in the northern parts. from 2000 to 2020, the coldspots of habitat quality have increased, while the hotspots have decreased. in general, from 2000 to 2020, habitat quality has decreased in 180,163 hectares and increased in 24,096 hectares of the region. accordingly, it is necessary to adopt appropriate strategies in order to maintain the quality of its natural habitats in the development and conversion of land uses in the study area.