بازتاب گفتمان اجتماعی دوره قاجار در اشعار مستوره کردستانی با رویکرد نورمن فرکلاف

این پژوهش با هدف تحلیل چگونگی بازتاب گفتمان اجتماعی حاکم بر ایران دوره قاجار در اشعار مستوره کردستانی، بانوی شاعر و عارف این دوره انجام شده است. به این منظور، مجموعه اشعار کردستانی با استفاده از رویکرد تحلیل گفتمان انتقادی نورمن فرکلاف، در سه سطح توصیف (ویژگی‌های زبانی متن)، تفسیر (رابطه بین متن و تعامل) و تبیین (رابطه بین تعامل و بافت اجتماعی) ارزیابی شده است. همچنین تحلیل آماری یافته‌ها با استفاده از نرم‌افزار تحلیل کیفیmaxqda  انجام شده است. براساس یافته‌ها اگرچه مستوره کردستانی هم در مقوله شعر و هم در زمینه عرفان، تابع گفتمان سنتی است، با این‌حال، نقدهای متنوع او شامل نقد اوضاع سیاسی، نقد نابسامانی‌های اقتصادی و معیشتی، نقد نابسامانی در حوزه دین و اخلاق و غیره است. ضمن این‌که وضعیت کلی ایرانیان در دوره قاجار را به روشنی بازتاب داده و نوع عملکرد او در برابر گفتمان‌های حاکم مبتنی بر اعتراض و انتقاد است. براساس نتایج تحلیل، کردستانی در درجه اول عارف است، اما به موازات آن شاعر، نویسنده، پژوهشگر و منتقد اجتماعی نیز هست؛ او بسیار بیشتر و پیش‌روتر از زنان شاعر یا عارف تاریخ شعر فارسی، در عرصه‌های مختلف سیاسی، اجتماعی و فرهنگی نقش‌آفرینی و اظهار وجود کرده است.

reflection of qajar period social discourse in mastooreh kurdestani poemswith the approach of norman fairclough

this research has been done with the aim of analyzing how the social discourse governing qajar period iran is reflected in the poems of kurdistan mystic, poet lady and mystic of this period. for this purpose, the collection of kurdistan poems has been evaluated using norman fairclough's critical discourse analysis approach, in three levels: description (linguistic features of the text), interpretation (relationship between text and interaction) and explanation (relationship between interaction and social context). also, the statistical analysis of the findings has been done using maxqda qualitative analysis software. according to the findings, although the kurdistan mystic is subordinate to the traditional discourse both in the category of poetry and in the field of mysticism, however, his various criticisms include criticism of the political situation, criticism of economic and livelihood disorders, criticism of disorder in the field of religion and ethics, etc. the fact that he clearly reflected the general situation of iranians in the qajar period shows the type of his performance against the ruling discourses in this period, which is based on protest and criticism. based on the results of the analysis, kurdistan is primarily a mystic, but at the same time he is a poet, writer, researcher and social critic; she has played a role and expressed herself in different political, social and cultural fields much more and more advanced than the women poets or mystics in the history of persian poetry.