چگونگی مدیریت بحران سیاسی پدیده خوارج در دوران حکومت امیرالمومنین(علیه‌السلام) مبتنی بر روش تحلیل محتوا

اگرچه تاکنون درباره اقدامات و دیدگاه‌های امام علی(ع) پیرامون خوارج، تحقیقات متعددی صورت گرفته؛ ولیکن به نظر می رسد یکی از نیازهای امروزه جامعه اسلامی، تحلیل و ترسیم این مطلب باشد که الگوی مدیریت و روش هدایتگری آن حضرت(ع) در مواجهه با خوارج، چه بوده و آن حضرت چه اقداماتی را جهت جلوگیری از بروز این فتنه و شکل‌گیری یک فرقه جدید در جامعه اسلامی داشته‌اند. در این پژوهش تلاش شده با استفاده از روش تحقیق میان رشته ای تحلیل محتوا با رویکرد تحلیل مضمونی، مجموعه کامل بیانات امام علی(ع) در طول جنگ صفین تا بعد از اتمام جنگ نهروان در رابطه با جریان فکری خوارج را مورد تحلیل و بررسی قرار داده و روش هدایتگری حضرت جهت ترسیم الگوی مدیریت بحران این پدیده سیاسی را کشف و تبیین نماییم. یافته‌های تحقیق نشان دهنده آن است که امام علی(ع) به منظور مدیریت این جریان فکری، اقدامات متعددی مانند: معرفی رهبران اصلی جبهه حق و باطل، تبیین اصل حکمیّت و اتمام حجّت با مخالفان را در دستور کار قرار داده‌اند ولیکن مهمترین مقوله‌ای که از جداول تحلیل مضمونی استخراج گردیده، مقوله «معرفی جریان فکری خوارج» می‌باشد که به دو صورت تبیین ویژگی‌های منفی و مثبت در کلام حضرت تجلّی پیدا کرده است.

the crisis management of the political phenomenon of the khawārij during the rule of amīr al-muʾminīn (pbuh) based on content analysis method

although numerous studies have been conducted so far on the actions and views of imām ʿalī (pbuh) regarding the khawārij, it seems that one of the needs of the islamic society today is to analyze and outline what the management model and leadership method of the imām ʿalī (pbuh) was in confronting the khawārij and what measures he took to prevent this sedition and the formation of a new sect in the islamic society. in this research, an attempt has been made to analyze and examine the complete set of statements of imām ʿalī (pbuh) during the battle of ṣiffīn until after the battle of nahrawān in relation to the khawārij intellectual movement, and to discover and explain the imam’s leadership method in order to outline a crisis management model for this political phenomenon. the findings of the research indicate that imām ʿalī (pbuh) has put several measures on the agenda in order to manage this intellectual movement, such as: introducing the main leaders of the front of truth and falsehood, explaining the principle of arbitrariness, and concluding the argument with the opponents. however, the most important category extracted from the thematic analysis tables is the category of introducing the khawārij intellectual movement, which has been manifested in two ways: explaining the negative and positive characteristics in the words of the imam.