مستدرک‌نویسی: چیستی، ضوابط، ویژگی ها، مزایا و آسیبها

یکی از سنتهای پژوهشی اصیل حدیث، مستدرک‌نویسی است. این مهم، در طول تطور به علت مشخص نبودن ضوابط آن و خالی بودن عرصه از پژوهشی که موضوع آن «مستدرک‌نویسی» باشد دچار آسیبهایی شده است. در این پژوهش، که از جهت جمع‌آوری اطلاعات کتابخانه‌ای و از جهت روش توصیفی است، با پیگیری پژوهشهایی که درباره مستدرک‌نویسی انجام گردیده است و مراجعه به تعداد زیادی از تالیفاتی که به نام مستدرک و اصطلاحات همسو با آن چاپ شده‌اند، تلاش بر ضابطه‌مندنمودن مستدرک‌نویسی و تمایز آن با اصطلاحات همسو شده است. در ادامه به ارایه ویژگیها، مزایا و آسیبهای مستدرک‌نویسی پرداخته است. بنا بر نتایج حاصل از این مقاله، مستدرک به «کتابی که به هدف جبران و تکمیل استقرا و جمع‌آوری کتابی دیگر مبتنی و مقیّد به مبانی و روش مولف آن و بر طبق ساختار آن، تالیف می‌شوند» اطلاق می‌گردد و با تکمله‌نویسی، تذییل‌نویسی، ملحق‌نویسی متفاوت است. عدم رعایت اصل اساسی در مستدرک‌نویسی، انحراف از استدراک، اشتباه مبنایی در استدراک، اشتباه مصداقی در استدراک و تسامح در کاربرد معنای مستدرک، استفاده از قالب مستدرک به جای ویراست جدید از آسیبهای مستدرک‌نویسی است.

mustarak: what is it, criteria, characteristics, advantages and disadvantages

one of the original research traditions of hadith is mustadrak. this important thing has been damaged during the development due to the lack of clarity of its criteria and the absence of a field of research whose subject is mustadrak. in this research, which is for the purpose of collecting library information and descriptive method, by following up on the researches that have been done about mustadrak and referring to a large number of works that have been published under the name of mustadrak and terms aligned with it, an attempt is made to standardize mustadrak and its distinction is aligned with terminology. in the following, it presented the features, advantages and disadvantages of mustadrak. according to the results of this article, mustadrak refers to a book that is written for the purpose of compensating and completing the induction and collection of another book based on and bound by the principles and methods of its author and according to its structure and different from takmila,taziyl and molh’agh. non-observance of the basic principle in mustadrak, deviation from istidrak, basic mistake in istidrak, mistake of example in istidrak and tolerance in using the meaning of mustadrak, use of mustadrak format instead of new edition is some of the harms of mustadrak