نقد روشی مطالعات تاریخ قرآن با تاکید بر رویکرد واساخت‌گرایی

اثبات اصالت و صحت متن قرآن کریم به عنوان مهم ترین منبع دین اسلام، تا حدودی با دانش تاریخ قرآن کریم مرتبط است. از آنجا که موضوعات مختلفی بر انگیزه مورّخین در روش مطالعه تاریخی تاثیرگذار بوده و آسیب‌های مهمّی در واقع گرایی گزاره های تاریخ جمع قرآن کریم ایجاد شده که رفع آن نیازمند به شناخت واساخت گرایی مطالعات تاریخ قرآن است، لذا نقد علمی و آسیب شناسی روشی این متون، با توجه به گونه های مختلف آن برای تعیین میزان صحت اطلاعات، دارای ضرورت تحقیق است. به همین منظور این پژوهش تلاش دارد با استفاده از روش واساختگرایی و شناسایی ویژگی های شخصی مورّخ، شرایط زمانی، سیاسی، اعتقادی، انگیزه و پیش فرض های مورخ را شناسایی کند. نتایج تحقیق نشان می‌دهد که راویانی همچون؛ زید بن ثابت، ابن شهاب زهری، ابن شعبه، ابی داود سجستانی و ابوعبید قاسم بن سلام، تحت تاثیر انگیزه های سیاسی و دینی اقدام به ثبت تاریخ قرآن نموده اند. همچنین قرآن پژوهان اهل سنت، شیعه و مستشرقان، تحت تاثیر پیش فرض های کلامی متنوعی مانند عدالت صحابه، عدم وحیانیت قرآن و اثبات تواتر قرآن اقدام به نگارش تاریخ قرآن کرده اند.

the methodical criticism of quranic history studies with emphasis on structuralism approach

authority of the holy quran, as the most important source of the islamic religion, is to some extent related to the knowledge of the history of the holy quran.since various subjects have influenced on the intention of historians on the selection for method of historical study. it have important damages in the realism of the propositions of the history of the holy qur’an, which needs to construction. therefore, scientific criticism and methodical criticism of these texts, considering its different types, has the necessity of research to determine the authority of the information.this research tries to identify the historian’s historical, political, belief, motivation and presuppositions by using the structuralism approach and identifying the personal characteristics of the historian. the research results show that narrators such as; zayd ibn thabit , ibn shihab al-zuhri , sha’ba, ibn abī dāwūd al-sijistānī dawud and abu ubaid al-qasim bin salam, have recorded the history of the qur’an under the influence of political and religious motivations. also, sunni, shia and orientalist quran scholars under the influence of various theological presuppositions such as: the justice of the companions, the non-revelation of the quran, proof of the frequency of the quran, have attempted to write the history of the quran.