تحلیل سندی روایات تفسیری شجرۀ ممنوعه و رابطه دلالی آن با اهل‌ بیت (علیهم‌ السلام)

در آیات مربوط به سکونت حضرت آدم(ع) و حوا در بهشت، خداوند آنها را از نزدیک شدن به درخت معینی، نهی می‌کند که مفسران فریقین، در مورد چیستی این درخت وجوه مختلفی را مطرح کرده‌اند. برخی مفسران شیعه، با استناد به سه روایت از معصومان، شجرۀ ممنوعه را با وجود اهل‌بیت(ع) مرتبط دانسته‌اند. راستی‌آزمایی این قول بسیار حائز اهمیت است چرا که در صورت صحت، می‌تواند دلالت آیاتی از قرآن را بر خلقت نوری اهل‌بیت(ع) به اثبات برساند. این پژوهش، با روش توصیفی تحلیلی، روایات یادشده را از حیث سند و محتوا ارزیابی ‌کرده است. بررسی‌ها نشان می‌دهد که لااقل یکی از این روایات، از اتقان سندی و متنی کافی برخوردار است. اما در سند دو روایت دیگر، خدشه‌هایی وجود دارد؛ با این حال، شواهدی از عقل، قرآن و روایات، موجبات مقبولیت آن‌ها را فراهم آورده است. تحلیل محتوایی این روایات نیز بر این مطلب دلالت دارد که درخت ممنوعه، از میوه‌های مختلفی برخوردار بوده؛ لیکن در بین میوه‌ها، آنچه برای حضرت آدم(ع) و حوا جذابیّت داشته، علم محمد و آل محمد(ص) بوده است. مطابق این وجه، به نظر می‌رسد آیات شجرۀ ممنوعه، بر وجود نوری اهل‌بیت(ع) نیز اشارت دارد.

Documentary Analysis of the Interpretive Narrations of the Forbidden Tree and its Semantic Relationship with the Ahl alBayt (PBUH)

During Adam and Eve’s stay in paradise, God forbade them from approaching a particular tree. Despite the clear Divine prohibition, they ate from that tree anyway. The essence and reality of this tree has long been disputed amongst the exegetes. In this regard, some exegetes, by citing three particular interpretive narrations, have related the forbidden tree to the Ahlulbayt (the Holy Prophet and his immaculate progeny). Indeed, analyzing this claim and assessing it’s authenticity with regards to whether it is able to indicate and prove the preexistence of the Ahlulbayt and the light creation through a verse of the Qur’ān posseses great importance. This essay, by using an analyticaldescriptive method, will analyze the three aforementioned narrations with respect to their chains of narration, their content, and their acceptance in the eyes of the exegetes and it will reach this conclusion that the forbidden tree possessed many different fruits however, amongst all those fruits, that which was attractive to Adam, the teacher and the subject of prostration of the angles, was the knowledge of Prophet Muhammad and his progeny (peace be upon them all). The desire to reach the position and status of the Ahlulbayt was what prompted Adam and Eve to eat from the tree. The contextual proofs confirm the conclusion extracted from these narrations. The interpretations of these three narrations affirm that the Ahlulbayt existed before Adam and Adam witnessed them in the form of lights and souls (metaphysical existence). Therefore, in accordance with this, it can be deducted that the verses that speak of the forbidden tree along with the narrations that interpret them indicates the preexistence of the Ahlulbayt.