معناشناسی «مثانی» در قرآن کریم با رویکرد زبان‌شناسی اجتماعی

معناشناسی واژه «مثانی» در قرآن کریم با تاکید بر زبان شناسی اجتماعی نشان می‌دهد که این واژه مرتبط با فواصلِ آیات قرآنی و به معنای آیاتی با محتوای اصلی حمد و ثنای الهی است که با فواصل متماثل و متقارب به یکدیگر عطف شده‌اند. این نتیجه بر اساس ریشه شناسی مشتقات مختلف ماده «ث ن ی» و با استفاده از الگوهای مطرح در زبان شناسی اجتماعی و بررسی کاربرد واژه «مثانی» در بافت زبانی و بافت موقعیتی آیه 23 سوره زمر و آیه 87 سوره حجر به دست آمده است. فهم کاربردهای قرآنی واژه مثانی در گفتمانِ رقابت قرآن کریم با اهل کتاب نشان می‌دهد که «مثانی» در ارتباط با مزامیر داودی بر رسول اکرم (صلی الله علیه و آله و سلم) نازل شده‌ و با مناجات و حمد الهی مرتبط هستند. همنشینی واژه «مثانی» با تعابیری همچون «اَحْسَنَ الحْدِیثِ» و ارتباط این واژه با لرزش بدن و «ذکر» در آیه 23 سوره زمر، نشان می‌دهد که واژه «مثانی» با هیات صوتی قرآن کریم و محتوای حمد الهی نیز ارتباط دارد. تشابه ایقاعات صوتیِ فواصل و عطف آنها به یکدیگر در هفت آیه پی در پی سوره حمد و محتوای اصلی این سوره یعنی حمد و ثنای الهی، باعث شده که در روایات نبوی و اهل بیت (علیهم السلام) وصف قرآنی «سَبْعاً مِنَ الْمَثانی» بر سوره حمد تطبیق شود، در حالی که در کنار آن، «الْقُرْآنَ الْعَظیم» نیز وصفِ دیگر سوره حمد است که نشان از اهمیت زیاد قرائت این سوره دارد.

The Semantics of the Word Mathānī in the Holy Qur’an with Emphasis on Sociolinguistics

The semantics of the word Mathānī in the Holy Qur’an with emphasis on sociolinguistics shows that this word is related to the Fawāsel of the verses and means the verses with the main content of divine praise that have been turned to each other with the help of the same and similar rhymes. This conclusion is obtained based on the etymology of the different derivatives of the root Th N Y using the patterns in social linguistics and according to the specific application of the word Mathānī in the context and cotext of verse 23 of Surat alZomar and verse 87 of Sūrah alḤijr. Understanding the Qur’anic uses of the word Mathānī in the Holy Quran’s Competition Discourse with the Ahlol alKetab shows that the Mathānī in connection with the Psalms of David were revealed to the Holy Prophet (PBUH) and are related to the prayers and praise of God. The association of the word Mathānī with expressions such as Ahsan alḤadith and the connection of this word with the trembling of the body and dhikr in verse 23 of Sūrah alZomar, shows that the word Mathānī is related to the audio form of the Holy Quran and the content of divine praise. The similarity of the soundings of the Fawāsel and their turning to each other in seven consecutive verses of Sūrah alḤamd and the main content of this Sūrah, that is, divine praise, has caused the Qur’anic description of sab’an min almathānī to be matched to Sūrah alḤamd in the narrations of the Ahl alBayt and the Prophetic Traditions while next to it,alQur’an al‘Aẓīm is another description of Sūrah alḤamd, which shows the great importance of reciting this Sūrah.