تحلیل مقایسه‌ای سیر تطور منابع جامع علوم قرآن از قرن اول تا دوران معاصر

بررسی حاضر، حاصلِ تحلیل مقایسه‌ای برای رتبه‌بندی46 منبع تاثیرگذار علوم قرآن از قرن اول تا معاصر بوده که به ضریب‌تاثیر عوامل تاثیرگذار در سیر تطورات نگارش‌های جامع علوم قرآن هم پرداخته است. روش‌ پژوهش حاضر، کیفی بوده و از روش کدگذاری و مقوله‌بندی در فرایند تحقیق و برای تجزیه و تحلیل اطلاعات از تکنیک روایت علی و مقایسه‌ای استفاده شده‌است. با بررسی منابع و مولفان، شرایط و بسترهای موجود برای تغییرات، در نهایت حدود 75 مفهوم استخراج شد. پس از مرحله کدگذاری باز و محوری، 18 مقوله به‌عنوان شاخص سنجش گزینش شد. پس از آن در مرحله کدگذاری گزینشی،10مقوله عمده با ضریب‌تاثیر بالا، سه مقوله با ضریب‌تاثیر متوسط و پنج مقوله با ضریب‌تاثیر کم یا بدون تاثیر استخراج شدند. سه رتبه اول مقوله‌های تاثیرگذار بر تطورات منابع جامع علوم قرآن متعلق است به: مقوله کارکرد(84 امتیاز)، تاثیر شخصیت و شان فردی نویسنده بر نگارش(79 امتیاز) و محتوای کتاب(73 امتیاز).رتبه اول و سوم عوامل تاثیرگذار، مربوط به هویت و اصالت متن کتاب جامع بوده و رتبه دوم مربوط به عوامل درونی نویسنده(بخش مبانی) است.در نتیجه، محوری‌ترین مقوله، شاخصِ «هویت و اصالت متن کتب» جامع علوم قرآن است. این تحقیق از طریق یک روند منظم و استقرای تحلیلی؛ نظام مفهومی و شاخص‌سازی را در مورد «رتبه تاثیرگذاری منابع جامع و مهم علوم قرآن» و «عوامل موثر بر سیر تطور منابع جامع علوم قرآن» برای مخاطبان تخصصی رشته علوم قرآن انجام داده‌است.رهاوردِ فهم این مطلب می‌تواند، تکمیل سرفصل دروس دانشگاهی رشته علوم قرآن برای بررسی تاثیرگذارترین منابع جامع علوم قرآن و عوامل موثر بر سیر تطورات آن باشد. همچنین این نتایج، کمک‌کننده به فهم جریان علم(علوم قرآن) کرده و دانش و بینش کمّی و کیفی مخاطبان را نسبت به تاریخ منابع علوم قرآن تکمیل می‌کند.

A Comparative Analysis of Comprehensive Quranic Science Sources Transformation during the First to the Contemporary Centuries

The present assessment is the product of a comparative analysis to rank 46 influential quranic science sources published during the first to the contemporary centuries with a stress on determining the effectiveness coefficient of each factor in comprehensive quranic science writing and edition. A qualitative research methodology was adopted based on the coding and categorizing approaches. Data were analyzed using comparative and casual narrative technique. Transformation circumstances and requirements were observed following literature review and surveying authors, and 75 concepts were ultimately extracted. Eighteen criteria were intended as comparison indices upon open and axial coding steps were completed. In selective coding step, ten, three, and five main categories with respectively high, intermediate, and low (or ignorable) coefficients of effectiveness were extracted. Performance (score: 84), the impact of author’s character and individual dignity on writhing (score: 79), and the book content (score: 73) ranked as the first three effective categories influencing comprehensive quranic science sources transformation. The first and third categories were related to the identity and the genuineness of comprehensive book text, respectively, while the second category was based on the author’s internal characters. Identity and the genuineness of comprehensive quranic book text were finally intended as the most fundamental categories.