بررسی تحلیلی ملازمات فلسفی «معرفت نفس» با «معرفت ربّ» با محوریت رابطه نفس و بدن

یکی از احادیث بسیار مهم در باب ارتباط خودشناسی با خداشناسی حدیث «مَن عَرَفَ نَفسَهُ فَقَد عَرَفَ رَبَّه» می‌باشد. روایت یادشده، توسط بسیاری از اندیشمندان مسلمان، مورد بررسی، تبیین و تحلیل قرار گرفته است. در این میان، علامه حسن زاده آملی، اندیشمند فیلسوف و عارف معاصری است که در یکی از آثار خود 92 معنای فلسفی و عرفانی و کلامی برای این حدیث بیان نموده است. در میان این تفاسیر، وجوه متعددی به رابطه میان نفس و بدن اشاره دارد و رابطه نفس و بدن از جهات گوناگونی می‌تواند باعث شناخت رابطه حق و خلق شود. در پژوهش حاضر به شانزده وجه فلسفی و عرفانی در باب رابطه نفس و بدن و رابطه حق و خلق اشاره شده است. در پایان این نتیجه حاصل آمده که مبانی فلسفی و عرفانی فراوانی همچون «احاطه وجودی خداوند بر موجودات، قیام صدوری موجودات به حق متعال، علم احاطی خداوند به موجودات، تساوی نسبت حق متعال به همه اجزای عالم، توحید در ربوبیت، قیامت صغری و قیامت کبری، آینه بودن خلق برای حق و حق برای خلق، تدبیر عالم با عالم، طاعت ذاتی موجودات و...» از طریق رابطه نفس و بدن، قابل استنباط و اثبات است؛ و بدین وسیله اهمیت توجه به مبانی حکمی و شهودی برای فهم لایه های عمیق آموزه های صادر از لسان اهل بیت، بیش از پیش برای خردمندان آشکار می‌شود.همچنین با بهره گیری از مبانی مذکور تصویر صحیحی از رابطه نفس و بدن به دست می آید که می تواند بسیاری از شبهات و چالش های مطرح شده در باب رابطه خدا و موجودات را پاسخگو باشد

analytical examination of the philosophical correlations between self-knowledge and knowledge of the lord with a focus on the relationship between soul and body

abstract one of the most important traditions regarding the connection between self-knowledge and the knowledge of god is the tradition &he who knows himself knows his lord.& this narration has been examined, explained, and analyzed by many muslim thinkers. among them, allameh hassan zadeh amoli, a contemporary philosopher and mystic, has elucidated 92 philosophical, mystical, and theological meanings for this tradition in one of his works. among these interpretations, several aspects refer to the relationship between the soul and the body. the relationship between the soul and the body from various perspectives can lead to understanding the relationship between the creator and the creation. in the present study, sixteen philosophical and mystical aspects of the relationship between the soul and the body and the relationship between the creator and the creation have been discussed. the study concludes that numerous philosophical and mystical principles, such as &the existential encompassment of god over creatures, the causal origination of creatures from the supreme truth, god’s comprehensive knowledge of creatures, the equal relation of the supreme truth to all parts of the universe, unity in lordship, minor and major resurrection, creation as a mirror for the creator and the creator for the creation, the management of the world with the world, the inherent obedience of creatures, etc.,& can be inferred and proven through the relationship between the soul and the body.