نقش عقل مصباحی در تفسیر قرآن با قرآن؛ با تکیه بر روش آیت الله جوادی آملی در تفسیر تسنیم

در نظام معرفت‌شناختیِ حکمت متعالیه، «عقل مصباحی» ابزاری برای فهم معارف وحیانی به شمار می‌رود. این پژوهش، از سویی با تعریف «عقل مصباحی» و بیان چیستی و حجیت آن و از سوی دیگر با تبیین روشِ تفسیری قرآن با قرآن، به بیان نقش‌های مختلف عقل مصباحی در منهجِ تفسیری موردنظر پرداخته است. تمرکزِ مقاله بر دیدگاه حکیم و مفسر معاصر، آیت الله جوادی آملی در کتاب تفسیرتسنیم است. یافته‌های تحقیق آن‌دسته ازاین  نقش‌ها را که بیانگر تاثیر مستقیم و بی واسطه عقلِ مصباحی در روشِ تفسیری قرآن با قرآن هستند، استخراج کرده است؛ این نقش‌ها شامل: تبیین مجمل به مبین؛ تفسیر عام به خاص؛ تفسیر مطلق به مقید؛ تفسیر متشابه به محکم؛ تشخیص و تفسیر آیات ناسخ و منسوخ؛ تعیین مصداق آیه با آیات دیگر می‌شوند. در نتیجة تحقیق، تلاش شد تا با تعریف و اثباتِ «عقل مصباحی» از منظر استاد جوادی، و بررسی حجیت آن، نسبتِ عقل و وحی از دیدگاه ایشان تبیین شود.

the role of misbahi’s intellect in interpreting the quran with the quranbased on the viewpoint of ayatollah javadi amoli in tasnim interpretation

in the epistemological system of transcendental wisdom, misbahi’s intellect is considered a tool for understanding revealed knowledge. this research, in addition to defining misbahi’s intellect and stating its essence and authenticity, and also explaining the interpretive approach of the quran with the quran using a descriptive-analytical method, has discussed the various roles of misbahi’s intellect in interpreting the quran with the quran, based on the view of ayatollah javadi amoli in tasnim interpretation. some of these roles - which express the direct and immediate influence of misbahi’s intellect in the text of the interpretive approach of the quran with the quran - are: 1. explanation of the general to the specific; 2. interpretation of the general to the specific; 3. absolute interpretation to limited interpretation; 4. similar interpretation to certain interpretation; 5. identifying and interpreting abrogated and abrogated verses; 6. determining the relevance of a verse with other verses; in the rest of the article, the authenticity of misbahi’s intellect has been proven.