بازتاب فرجام زندگی عیسی (ع) در احادیث اسلامی

یکی از مسائلی که در آیات قرآنی و احادیث اسلامی درباره‌ حضرت عیسی(ع) مورد توجه قرار گرفته، مسئلۀ فرجام اوست. اکثریت قریب به اتفاق مسلمانان، برخلاف قاطبۀ مسیحیان، به‌جای آموزۀ صلیب، قائل به حیات و عروج عیسی(ع) هستند؛ اگرچه این دیدگاهی فراگیر نیست. ابهام در برخی آیات مربوطه که به تفاسیر مختلفی منجر شده، لزوم بررسی حدیثی این مسئله را دوچندان می‌کند. بسیاری از روایات در این زمینه، خبر واحدند که پذیرش آنها به مبنای پژوهشگر ارتباط دارد. ما در این تحقیق تلاش کرده‌ایم که فارغ از محتوای واقعیت تاریخی مسئله (بررسی تاریخی) و دلالت آیات قرآنی (بررسی تفسیری)، به مطالعۀ توصیفی تحلیلی مفاد روایات مربوطه (پژوهش حدیثی) بپردازیم. با بررسی سندشناختی و دلالی روایات درمی‌یابیم که رفعت حضرت عیسی(ع) به آسمان و نزول دوبارۀ ایشان در موعد مقرر، به تواتر قابل اثبات است؛ اما نمی‌توان در خصوص فرجام زندگی حضرت عیسی(ع) به باور جزمی فراگیری نائل شد. باری اعتقاد به حیات فرزند مریم(ع)، با فرض اثبات ارزش معرفتی خبر واحد و البته اعتبار سندی اخبار آحادِ مربوطه، ممکن خواهد بود.

the reflection of the end of jesus' life (pbuh) in islamic hadiths

the issue of the final destiny of jesus (pbuh) is one of the issues that has been addressed in quranic verses and islamic hadiths. the vast majority of muslims, unlike most christians, believe in the life and ascension of jesus(pbuh) rather than the doctrine of the cross; although this is not a universal view. the ambiguity in some relevant verses, which has led to different interpretations, doubles the need for a hadith study of this issue. many hadiths in this regard are consistent, and their acceptance depends on the researcher’s basis. in this research, we have attempted to conduct a descriptive-analytical study of the contents of the relevant narrations (hadith research), regardless of the content of the historical reality of the issue (historical study) and the implications of the quranic verses (interpretive study). examining the documentary and interpretative evidence of the narrations, we find that the ascension of jesus (pbuh) to heaven and his subsequent descent at the appointed time can be proven repeatedly; however, it is not possible to achieve a dogmatic and universal belief regarding the end of jesus’ (pbuh) life. however, it would be possible to believe in the life of the son of mary, assuming that the epistemological value of the single news is proven and, of course, the documentary validity of the relevant individual news.