بررسی همسان‌انگاری میان پدیده‌های ذهنی انسان با نمادهای صوری رایانه بر اساس حکمت متعالیه

امکان همسان‌انگاری میان پدیده‌های ذهنی انسان با نمادهای صوری (formal symbols) رایانه و درنتیجه رویکرد علم‌گرایانه به داده‌های رایانه‌ای و یکی پنداشتن ماهیت آن دو، از مهم‌ترین مسائل چالش‌برانگیزی است که عمدتاً در اثر تحولات نیم‌قرن اخیر در عرصه‌ علم و فناوری و توسط فیلسوفان ذهن نمایان شده است. شبیه بودن برخی کارکردهای رایانه به فعالیت‌های ذهنی انسان، همانند آگاهی و حالات درونی و اراده، این مسئله را موجب شده است که تا چه میزان می‌توان کارکردهای رایانه را به ذهنمندی (mindfulness) یا هوشمندی (intelligence) نزدیک کرد و آیا می‌توان با پیشرفت علوم شاهد تحقق انسانی هوشمند در قالب‌های مصنوعی باشیم؟ مقاله‌ حاضر با تحلیل هستی‌شناسانه‌ حقیقت آگاهی بر اساس اندیشه‌های حکمت متعالیه و همچنین تبیین علمی ماهیت رایانه و داده‌های آن، به بررسی تطبیقی میان این دو امر پرداخته و به این نتیجه رسیده است که با توجه به ماهیت فلسفی آگاهی انسان، اساساً تحقق آگاهی و سایر پدیده‌های ذهنی برای موجودات فیزیکال همانند سخت‌افزارها از استحاله‌ منطقی برخوردار است و قهراً آزمون تورینگ (turing test) در دفاع از رویکرد علم‌گرایانه به رایانه، آزمون موفقی قلمداد نخواهد شد. برهان اتاق چینی (chinese room) جان سرل را نیز می‌توان شاهدی مناسب برای استدلال‌ ارائه‌شده در این پژوهش دانست.

examining the equivalence of human mental phenomena with formal computer symbols based on transcendent philosophy

the possibility of equating human mental phenomena with formal computer symbols, leading to a scientistic approach to computational data and the equivalence of their natures, is one of the most contentious issues arising from recent scientific and technological advancements, primarily highlighted by philosophers of mind. the resemblance of certain computer functions to human mental activities - such as consciousness, internal states, and volition - raises questions about the extent to which computer functions can approximate mindfulness or intelligence and whether artificial entities could achieve human-like intelligence. by analyzing the ontological reality of consciousness through transcendent philosophy (ḥikmat al-mutaʿāliyah) and explaining the scientific nature of computers and their data, this article comparatively evaluates these two domains. it concludes that, given the philosophical nature of human consciousness, the realization of consciousness and other mental phenomena in physical entities like hardware is logically impossible. consequently, the turing test, which defends a scientistic approach to computers, cannot be deemed successful. john searle’s &chinese room argument& further supports this study’s argument.