مقایسه کمال نهایی انسان از منظر راجرز و ملاصدرا

در مقالۀ حاضر با روش تحلیل محتوای کیفی و شیوۀ فلسفی، به‌ویژه فلسفۀ تطبیقی، تحلیل شده که از منظر ملاصدرا و راجرز، به‌عنوان اندیشمند مکتب روان‌شناسی کمال، انسان‌های رشدیافته دارای چه ویژگی‌هایی هستند. همچنین در تفکر این دو اندیشمند، چه نقاط اشتراک و افتراقی وجود دارد و در نکات افتراق، چگونه می‌توان دیدگاه‌های یکی از این دو اندیشمند را تحلیل و نقد نمود؟ بنا بر نتایج این تحقیق، حرکت آگاهانه و همراه با پذیرش به‌سمت بودن، گشودگی در برابر تجربه، دوری از نقاب، شکوفایی استعدادها، دستیابی به اعتدال درونی و رهایی از خودحقیرپنداری، ازجمله ویژگی‌های انسان تحقق‌یافته در نگاه راجرز هستند. نگاه از منظر یک روان‌شناس مثبت‌اندیش و مبانی‌ای مانند پذیرش اگزیستانسیالیسم، کل‌گرایی، اختیار و کرامت درونی انسان، ازجمله مهم‌ترین بنیان‌های تاثیرگذار در این نوع تفکر راجرز محسوب می‌شوند. در مقابل، صدرا با رویکرد یک فیلسوف حکمت متعالیه به معرفی انسان کامل پرداخته و ویژگی‌هایی مانند دستیابی به مقام خلیفة‌اللهی، دستیابی به مراتب بالای عقل نظری، اتحاد با عقل فعال و بهره‌مندی از توانایی ریاست مدینۀ فاضله را مهم‌ترین ویژگی‌های این نوع انسان معرفی می‌نماید. پذیرش اصالت وجود، حرکت جوهری، تشکیک در وجود و وحدت نفس و قوا، مهم‌ترین مبانی تاثیرگذار بر این نگاه صدرا هستند.

comparison of the ultimate perfection of man from the perspectives of rogers and mullā ṣadrā

this article، employing qualitative content analysis and a philosophical-comparative approach، analyzes what characteristics mature humans possess according to mullā ṣadrā and rogers، the latter a thinker from the school of humanistic psychology. it further investigates the commonalities and differences in the thought of these two thinkers، and how، in areas of difference، one can analyze and critique the views of either scholar. according to the findings of this study، among the features of the self-actualized person in rogers’ thought are conscious movement accompanied by acceptance toward being، openness to experience، avoidance of masks، blooming of talents، achieving inner balance، and liberation from self-deprecation. rogers’s perspective as a positive psychologist is founded upon principles such as acceptance of existentialism، holism، free will، and inherent human dignity. in contrast، ṣadrā، adopting the approach of a philosopher of transcendent wisdom (hikmat-e mot‘āliyeh)، introduces the perfect human with features such as attainment of the rank of khalīfat allāh (vicegerent of god)، ascending theoretical intellect stages، union with the active intellect، and the faculty to govern the ideal city (madīnat al-fāḍilah). foundational philosophical concepts influencing ṣadrā’s view include the primacy of existence (aṣālat al-wujūd)، substantial motion (ḥarakat jawhariyyah)، skepticism in existence، and the unity of soul and faculties.