عبرنه الذاکره الجمعیه فی روایه عائد الى حیفا لغسّان کنفانی (دراسه فی ضوء النقد الثقافی)

تلجا الدول المحتله الى محو الذاکره الجمعیه لحل مشکله خاصه فی منطقه جغرافیه تسودها لغه ما ،کما هو الحال فی فلسطین؛ واهم اداه لذلک هی اللغه لانها ترتبط ارتباطا وثیقًا بالذاکره الجمعیه. فبعد ان اختفت اللغه العبریه وماتت مع التهجیر البابلی (٥٦٧ ق.م) انتهت الذاکره الجمعیه الیهودیه تقریبًا، ولکن عادت هذه اللغه لتشکل ذاکره جدیده فی فتره الانتداب البریطانی بعد سقوط الدوله العثمانیه. کان معظم الوافدین الى فلسطین یجهلون اللغه العبریه ولا تربطهم بالمکان صله لذا لم تکن لدیهم ذاکره جمعیه الا ان التخطیط اللغوی هنالک عمل على انشاء ذاکره مزیفه من خلال حذف الذاکره الفلسطینیه. انطوت عملیه عبرنه الذاکره الجمعیه الفلسطینیه على ثلاثه انواع رئیسه للممارسه الصهیونیه، اولاً: جلب المستوطنین الى فلسطین والاستیلاء على الاراضی وبناء المستوطنات، ثانیًا: التخلص من العرب وتدمیر تجمعاتهم، وثالثًا: تغییر الهویه العربیه للمکان/ بنیه وصوره وتفاعلات. تحاول هذه الدراسه بالاعتماد على المنهج التحلیلی – الوصفی وفی ضوء النقد الثقافی رصد حالات عبرنه الذاکره الجمعیه فی  روایه عائد الى حیفا لغسّان کنفانی للکشف عن اهم العوامل التی نخرت الذاکره الجمعیه الفلسطینیه. ومن اهم النتائج التی خلصت الیها دراستنا هی :ان غسان  کنفانی کان یوکد ضروره الحفاظ على الذاکره الجمعیه ونقلها للاجیال القادمه وصیانتها من الضیاع والاندثار، وان روایته عائد الى حیفا  عالجت ازمه الذاکره التی عانى منها الانسان الفلسطینی منذ حزیران 1948م فی ظل الصراع العربی الاسرائیلی.

The Hebraization of collective memory in Ghassan Kanafani’s novel Returning to Haifa (A study in the light of cultural criticism)

The Occupying countries resort to erasing the collective memory to solve a particular problem in a geographical area where a language prevails, as is the case in Palestine. Its most important tool is language because it is closely related to collective memory. After the Hebrew language disappeared and died with the Babylonian displacement (567 BC), the Jewish collective memory almost ended; but this language has returned to form a new memory in the period of the British Mandate. However, the linguistic planning is working to create a false memory by deleting the Palestinian memory. The operation to Hebrewize the Palestinian collective memory can be summarized in three cases, first: bringing settlers to Palestine, seizing land and building settlements, second: getting rid of Arabs and destroying their communities, and third: changing the Arab identity of the place/structure, image and interactions.this study, by relying on the descriptiveanalytical method and in the light of cultural criticism, attempts to monitor the cases of Hebraicization of collective memory in the novel “Returning to Haifa” to reveal the most important factors that have eroded the Palestinian collective memory. One of the most important findings of our study is that Ghassan Kanafani emphasized the preservation of collective memory and its transmission to future generations and its preservation from loss and extinction.