تفاعل السیاق مع تناسب الصیاغ الصرفی عند ابن الزبیر الغرناطی فی ملاک التاویل (دراسه فی المتشابه اللفظی)

انّ المتشابه اللفظی فی القرآن ظاهره دالّه على بدیع النظم الحکیم؛ حیث یتشابه بعض الآیات فی جلّ الالفاظ وتختلف فی بعضها. فدراسه هذه الآیات دراسه لغویه فی ضوء نظریه السیاق تکشف الکثیر من اسرار هذا التشابه. قد عکفت جمهره من علماء السلف على دراسه المتشابه اللفظی منهم ابن الزبیر الغرناطی الذی حظی بمکانه علمیه رفیعه فی هذا المجال واختص کتابه ملاک التاویل ببیان السر فی اختلاف الالفاظ المتشابه من الآیات، فهو من اضخم الکتب التی الفت فی هذا العلم، تمیز الغرناطی فی هذا الکتاب بعمق الدراسه والاحاطه بالموضوع. یستهدف البحث عبر المنهج الوصفی التحلیلی بیان اهمیه دور السیاق فی توجیه المتشابه اللفظی عند ابن الزبیر الغرناطی والکشف عن منهجه فیما یتصل بالسیاق والتناسب لتشابه المختلف بالصیغه الصرفیه. تناول البحث ظواهر تناسب الصیاغ الصرفی، وفیه عالجنا المتغیرات الصرفیه والدلالات الفنیه والبلاغیه التی تودّیها کلّ صیغه فی سیاقها، حیث اوردنا فیه مختلف النماذج القرآنیه التی وقف عندها ابن الزبیر الغرناطی وبینّا من خلالها اوجه التناسب بین استعمال اللفظه بصیغه معینه فی سیاق واستعمال الصیغه البدیله لها فی سیاق آخر، کاختلاف الصیغه الزمنیه للفعل واستعمال الفعل بدل الاسم او العکس. من اهم ما ظهر لنا من خلال هذ البحث المتواضع استمتاع الغرناطی بالسیاق وتوظیفه فی المناسبه بین الصیغ الصرفیه فی المتشابهات، وتاثیره فی کیفیه انتظام المعانی المتوافقه للصیغ مع بیان مراعاه وحده السّوره وروحها وجوّها الخاص فی ایراد المعانی المتناسبه وانتقاء الابنیه لها وبیان کیفیه اتیان اللفظ بمعناه ومبناه مُتمَکناً فی موقعه لا یسدّ منه غیره مسدّه.

The Context Interaction with the Proportionality of the Morphological Formulas of Ibn Zubair Gharnati in Melak alTa’wil” (Study in Verbal Similarities)

One of the literal marvel signs of the Holy Qur’an is verses which are similar in most of their words and different in some words. By studying these verses with a linguistic approach and in the context of the comparison, many of the secrets of this similarity and differences would be discovered. A group of past scholars have been working in this field, including Ibn Zubair Gharneti, who has a high scientific level in this field. He has dedicated his book, The Melak AlTa’wil, which is one of the most outstretched books about literary books related to the mysteries of the difference between these verses and has been carefully and comprehensively addressed. This paper, by descriptiveanalytical method, has targeted the significance of the role of the structure in the view of Ibn Zubair in a similarly worded justification that is consistent with the spatial terms. Its main focus is on the types of fitting outs and the technical and rhetorical changes and implications corresponding to their own terms, by way of example of the witness, and by this means the means of matching between a specific term in an alternative context in another context, such as the conjunction, the time of verbs, the use of the name and verb in place and so on has been explained. One of the most important results of this paper is the use of the method and its application in the proportion of conjugational formulary and its effect on the ordering of meanings, in accordance with the terms, and the observance of the unity of the surah and its particular space, which allows the appropriate meaning and the choice of the word which has been adjusted accordingly. It was also explained that every word is so wellestablished in its place that another word can’t be replaced.