بررسی ضمایر شان و قصه در قرآن کریم

شان و قصه، ضمیر مفرد غایبی است که به وسیله ی جمله ی بعد از خود تفسیر میشود. این ضمیر، گاه شان » به صورت منفصل مرفوع، گاه متصل منصوب و گاه به صورت مقدر میآید. ضمیر شان را با عبارت تعبیر میکنند. این ضمیر را « قصه و داستان چنین است » و ضمیر قصه را نیز با عبارت « یا امر چنین است ضمیر حدیث، ضمیر مجهول و... نیز نامیده اند. در قرآن در موارد متعددی از این ساختار استفاده شده است و بیشتر برای بزرگداشت امری به کار رفته است که در مورد آن سخن گفته میشود. تاکنون، تحقیقی در مورد ضمیر شان و موارد آن در قرآن به شکل خاص، صورت نگرفته است و آنچه در این خصوص بیان شده در تفاسیر و منابع اعراب القرآن و منابع نحوی پراکنده است. هدف این مقاله، تبیین مواردی است که در قرآن، ضمیر شان یا قصه انگاشته شده و بیان و بررسی آرای دانشمندان اسلامی در این خصوص، نتیجه گیری و همچنین تبیین موضوعاتی است که برای بیان آن در قرآن از ضمیر شان و قصه استفاده شده است. براساس این تحقیق، مواردی که در قرآن، ضمیر شان یا قصه انگاشته شده حدود 52 مورد است که دانشمندان اسلامی درباره ی 28 ضمیر، اتفاق نظر و 24 مورد دیگر، اختلاف داشته اند. همین اختلاف ها ضروری مینماید تا موضوع، به صورت مجزا بررسی شده و گامی دیگر در جهت شناخت رموز ادبی این کتاب آسمانی برداشته شود