بررسی خطبه‌های معاویه بعد از قتل عثمان تا عقد صلحنامه با امام حسن علیه السلام برمبنای تحلیل گفتمان فوکو

پژوهش حاضر خطبه‌های معاویه پس از قتل عثمان تا صلح با امام حسن علیه‌السلام را بر پایه‌ی تحلیل گفتمان قدرت فوکو مورد بررسی قرار می‌دهد. وی قدرت را پدیده‌ای ناپیدا می‌دانست که در روابط نابرابر وجود دارد و به وسیله‌‌ی سیاست و نظارت‌ هایی خاص، خود را تقویت می‌نماید. نظر به این که در بررسی‌های تحلیلی- تاریخی درس‌های مهمی نهفته‌ است و قتل عثمان و شروع خلافت امام علی علیه السلام نقطه‌ای حساس در تاریخ اسلام به حساب می‌آید؛ این نگاشته می‌‌تواند دید جدیدی نسبت به وقایع به دست دهد. در آن روزگار، معاویه توانست نظر شامیان را برای جنگ با امیر المومنین جلب کند و خود را به شکلی جدی وارد گفتمان سیاسی- اسلامی نماید. وی در این دوره، خطبه‌های مهمی ایراد کرد که بررسی‌ آنها نشان‌‌ دهنده‌ی استفاده از گفتمان و سیاستی خاص است. وی با استفاده از همین گفتمان، توانست بدون زیرسوال رفتن از جانب شامیان به مقصود خود برسد و آنها را با خود همراه کند. در این پژوهش که به روش توصیفی – تحلیلی انجام انجام شده، با استعانت از تحلیل آماری خطبه‌های معاویه در بازه‌ی زمانی پس از قتل عثمان تا پیش از عقد صلح‌نامه با امام حسن علیه السلام، براساس تحلیل گفتمان فوکو و شیوه‌های نظارت گفتمانی وی مورد بررسی قرار گرفته‌است. نتایج برآمده از پژوهش نشان می‌دهد که معاویه علاوه بر روش ممنوعیت گفتمان، استفاده از جلوه‌ی حقیقت ‌مدارانه متناسب با گفتمان اموی شام، تفسیر به رای آیات قرآن، به شکلی خاص از روش عقل دربرابر دیوانگی یا خود در برابر دیگران بهره برده و با عمیق کردن دشمنی میان دو جبهه به مقصود خود رسیده‌است.