تحلیل مولفه‌های گفتمانی در شعر اربعینی عراق (بر اساس رویکرد لاکلا و موفه مورد پژوهشی اشعار حمید حلمی البغدادی)

هر کردار اجتماعی، برآمده از یک گفتمان با نظام معنایی خاص خود است، از طرفی گفتمان نیز به رفتارهای اجتماعی شکل می‌دهد؛ از این رو تحلیل یک جامعه و نوع تعاملات و رفتارهای اجتماعی از منظر نوع گفتمان، نشان‌دهنده هویت، قدرت و نظام حاکم بر آن است. پیاده‌روی اربعین، به عنوان یک کنش اجتماعی- دینی به خصوص در سالهای اخیر نمود جامعه‌ای با گفتمان متفاوت است که به‌واسطه پرکردن خلاهای اجتماعی معاصر و هویت بخشی به سوژه‌ها، گفتمانهای رقیب را به صورت جدی به چالش کشیده است. این گفتمان که مبتنی بر جدایی ناپذیری قدرت سیاسی مذهبی اسلام است؛ به واسطه اعتبار یافتن هر روزه آن، ظرفیت تبدیل شدن به گفتمان هژمونیک را دارد و نوعی نوسازی تفکر سیاسی تشیع در سده اخیر محسوب ‌می‌شود. با عنایت به اهمیت این موضوع و بازتاب اندیشه و تفکر جامعه در ادبیات، پژوهش حاضر تلاش دارد با رویکرد توصیفی- تحلیلی، شعر حلمی بغدادی از شاعران معاصر عراق را به عنوان موطن اصلی این قدرت نوظهور از منظر گفتمانی مورد بررسی قرار دهد تا مولفه‌های گفتمانی آن را بر اساس دیدگاه لاکلا و وموفه ارزیابی کند. از جمله نتایج این پژوهش یکی از کانونی‌ترین دالها که محور بسیاری از نشانه‌های زبانی و فرهنگی در شعر شاعر می‌شود، عشق به امام حسین (ع) و ولایت اهل بیت علیهم السلام است و دالهایی چون شهادت، جهاد و انقلاب در دایره گفتمانی اربعین به ثبات معنایی رسیده و هویت خاص این گفتمان را شکل می‌دهد.