واکاوی جامعه‌شناختی مهاجرت در رمان «الاقلاع عکس الزمن» بر اساس نظریة لوسین گلدمن

نظریة ساخت گرایی تکوینی لوسین گلدمن (1913 - 1970) از نظریات مطرح در حوزه جامعه شناسی ادبیات است که بر ارتباط میان نویسندة متن ادبی و جهان بینی گروهی که نویسنده به آن تعلق دارد، تاکید می کند و به دنبال ایجاد ساختاری معنادار میان اثر و ابعاد مختلف جامعه است. این پژوهش بر آن است تا بر اساس روش توصیفی- تحلیلی و با استفاده از نظریة جامعه شناختی گلدمن، بسترهای اجتماعی و سیاسی پدیده مهاجرت و نیز پیامدها و آثار آن را در رمان الاقلاع عکس الزمن از املی ­نصرالله (1931 - 2018) داستان نویس معاصر لبنانی را مورد بررسی قرار دهد تا پیوند این اثر با ساختار اجتماع و جهان بینی گروهی که نویسنده متعلق به آن است مشخص گردد. بررسی ها در دو مرحلة دریافت و تشریح و در زمینه هایی مانند ساختار معنادار اثر، شخصیت پروبلماتیک و شئ وارگی، نشان می دهد که نویسنده و طبقة اجتماعی وی (طبقة کشاورز) به‌عنوان فاعلی فردی و فرافردی در تکوین ساختار رمان نقش داشته­است، لذا شخصیت اصلی داستان که یک کشاورز است، به قهرمانی مسئله‌دار تبدیل می شود که به دنبال ارزش های آرمانی طبقة خود سعی می کند آگاهی جمعی طبقة فرودست را به سمت آگاهی ممکن سوق دهد. نویسنده از طریق درون مایه به دلایل مهاجرت از جمله فقر، جنگ و عواقب آن مانند فرار مغزها و شکاف هویتی مهاجران پرداخته و نگاه ابزاری جوامع سرمایه داری به بشر را مورد انتقاد قرار داده است. همچنین میان ساختار معنادار اثر با ساختار فراگیر سیاسی و اجتماعی جامعة لبنان تطابق وجود دارد.