اثر توظیف الخریطة الذهنیة فی الصفوف الافتراضیة على التعلم ذی المعنى للمفردات العربیة لدى طلبة البکالوریوس

تعد المهارات فوق المعرفیة کمهارات التفکیر ، والوعی الذاتی ، والتفکیر فی کیفیة حل المسائل والتقییم الخ محور الاهتمام فی التعلیم والتربیة الحالیة؛ حیث تعتبر تنمیة هذه المهارات ودمجها فی بیئة الفصول الاونلاین لتعلیم اللغات زد على ذلک الفصول الحقیقیة من الضروریات والحاجات التعلیمیة الحالیة نظرا الى تطور التکنولوجیا والتعلیم الالکترونی والاقبال على التعلم عن بعد. یستهدف البحث الحالی الى دراسة اثر استخدام الخریطة الذهنیة المیتامعرفیة التی اداة ابداعیة لتنظیم الافکار وتصنیفها وتمثل رویة المتعلم للموضوع الدراسی والروابط والعلاقات التی یقیمها بنفسه بین اجزاء الموضوع، على التعلم ذی المعنى للمفردات العربیة فی البیئة الافتراضیة. اتخذت الدراسة المنهج شبه التجریبی مع الاختبار القبلی والبعدی على المجموعتین الضابطة والتجریبیة. تم تطبیق الخرائط الذهنیة على المجموعة التجریبیة فی الصفوف الاونلاین لمدة فصل دراسی کامل. اشتمل المجتمع الاحصائی على طلبة اللغة العربیة وآدابها فی مرحلة البکالوریوس. تم سحب العینات من المجتمع صدفة فتکونت من 34 طالبة فی الفصل الاول الجامعی لمرحلة البکالوریوس بجامعة الخوارزمی الحکومیة یعادل (2022م). اجری تحلیل البیانات الحاصلة من الاختبارین القبلی والبعدی عبر برنامج(spss). من اجل تقدیر وتعمیم النتائج الحاصلة من حجم العینة على المجتمع الاحصائی، وتقییم بیانات البحث ودراسة السوال المطروح تم استخدام تحلیل التباین المشترک او اختبار المقاییس المتکررة (glmrm). تشیر نتائج الدراسة الى انّ متوسط درجات الاختبار القبلی فی مهارات المفردات فی المجموعتین الضابطة والتجریبیة تساوی (3.28) و(3.28) على التوالی، کما ان متوسط الاختبار البعدی للمجموعتین تساوی (3.66) و(4.23) على التوالی. على هذا الاساس هناک فروق ذات معنى فی الاختبار البعدی للمفردات، بین المجموعتین وفعالیة استراتیجیة الخریطة الذهنیة فی التعلم ذی المعنى للمفردات العربیة وتذکرها فی البیئة الافتراضیة. مهارت‌های فراشناختی مانند مهارت‌های تفکر ، خودآگاهی ، حل مسئله و ارزشیابی ، کانون توجه آموزش و پرورش کنونی است. بنابراین توسعه و ادغام این مهارت‏ها در کلاس‏های آموزش آنلاین زبان علاوه بر کلاس‏های واقعی جزء ضرورت‏های آموزشی کنونی با توجه به توسعه فناوری ، آموزش الکترونیکی و اقبال روز افزون برای آموزش از راه دور است. این تحقیق با هدف بررسی تاثیر استفاده از راهبرد نقشه ذهنی که ابزاری است خلاقانه برای سازماندهی و طبقه‌بندی ایده‌ها و نمایانگر دیدگاه یادگیرنده از موضوع و پیوندها و روابطی است که بین بخش‌های آن برقرار می‏کند ، بر یادگیری معنادار واژگان عربی در کلاس‏های آنلاین انجام شد. روش پژوهش نیمه آزمایشی با استفاده از گروه کنترل و آزمایش بود. نقشه ذهنی در کلاس‏های آنلاین گروه آزمایش یک ترم تدریس شد. جامعه آماری دانشجویان زبان عربی در مقطع کارشناسی دانشگاه‏های تهران بود. نمونه به صورت تصادفی انتخاب شد که متشکل از34 دانشجوی دختر در ترم اول لیسانس در دانشگاه دولتی خوارزمی سال (1400ش) بود. داده‏های به‏دست‏آمده از پیش‏آزمون و پس‏آزمون با نرم افزار (spss) تحلیل گردید. به منظور برآورد و تعمیم نتایج به‌دست‌آمده از حجم نمونه به جامعه آماری ، از آزمون تحلیل کوواریانس یا اندازه‌گیری‌های مکرر(glmrm) برای ارزیابی داده‌های تحقیق و بررسی سوال مطرح شده استفاده شد. میانگین نمرات پیش‏آزمون در مهارت‏های واژگانی در گروه گواه و آزمایش به ترتیب 28/3 و28/3 و میانگین پس‏آزمون دو گروه 66/3 و23/4 به‏دست‏آمد. بر اساس این نتایج راهبرد نقشه ذهنی در یادگیری معنی‏دار واژگان زبان عربی در محیط مجازی موثر است.