فوضویة الحدث السردی فی روایة الامیر الثائر للشیخ سلطان القاسمی فی ضوء نظریة الشواشیة

نظریّة الشواشیّة هی النظریّة التی تدرس نوعاً من السلوک العشوائی، و‌‌هذا السلوک یحمل فی داخله نظماً غیر متوقّع و‌تحاول هذه النظریة ان تستکشف النظام الخفی المضمر فی هذه العشوائیة و‌روایة الامیر ‌الثائر روایة استلهمت نسیجها من صلب الواقع الّذی حدث فی حقبة زمنیّة و‌مکانیّة مهمّة ای فی القرن الثامن عشر فی محافظة بوشهر جنوب ایران و‌فی حقبة الاستعمار الاوروبّی عن شخص یدعى الامیر‌ مهنّا الزعابی امیر بندر الرق، الذی ناضل و‌کافح الاستعمار الاوروبّی. و‌قد وثّق الکاتب سلطان بن محمد القاسمی احداث الروایة حسب الوثائق التاریخیّة و‌بسرد ممتع و‌شیّق للاحداث.   جاء هذا البحث عبر المنهج الوصفی التحلیلی یهدف الى دراسة روایة الامیر ‌الثائر حسب نظریّة الشواشیّة الّتی تدرس الشروط البدئیّة الّتی ادّت الی احداث و‌تغییرات غیر‌ متوقّعة و‌کبیرة فی نهایة المطاف کما انّه یکشف عن تمثّلات هذه النظریّة فی روایة الامیر ‌الثائر و‌اهمّ تاثیراتها على الوقائع التاریخیّة و‌من اهمّ النتائج التی توصلت الیها هذه الدراسة هی انّ الکاتب قصد ان یبیّن الدور البارز للدول المستعمِرة فی الصراعات السیاسیّة وقبضتها الکبری علی اقتصاد المنطقة وان یضخّ روح العزّة و‌‌الکرامة فی المجتمعات العربیة لنبذهم و‌محاربتهم للاستعمار و‌ذلک بتوظیفه شخصیّات تاریخیّة، عربیّة، خلیجیّة تکون قریبة و‌ملموسة للمجتمع کما انّه بیّن فی فقرات عدیدة انّ کیف لقائد یمتلک ثقة جنوده و‌اعوانه ان یتغلّب علی اکبر الاعداء. نظریه آشوب نظریه ای است که نوعی رفتار تصادفی وغیر منتظره را مورد مطالعه قرار می دهد واین رفتار نظم غیرمنتظره ای را در خود پنهان می کند که این نظریه سعی دارد نظم پنهانی نهفته را کشف وبررسی کند. رمان الامیر الثائر رمانی است که تار وپود آن از واقعیت الهام گرفته شده، که اتفاقات آن در زمان ومکانی مهم، یعنی در قرن هجدهم در استان بوشهر، جنوب ایران رخ داده است که همزمان است با عصر استعمارگری اروپا در خلیج فارس، وشخصیّت اصلی داستان شخصی به نام الامیر مهنا شاهزاده بندر ریگ می باشد که با استعمارگری اروپا مبارزه کرد. سلطان بن محمد القاسمی نویسنده این رمان وقایع آن را با تکیه بر اسناد تاریخی وبا نثری شیوا بیان کرده است. این پژوهش با روش توصیفی تحلیلی انجام شده که هدف آن بررسی رمان الامیر الثائر بر اساس نظریه آشوب می باشد، همچنین سعی کرده ایم شاهد مثال های این نظریه در رمان را ذکر کرده وبه مهم‌ترین تاثیرات آن بر اتفاقات تاریخی وپیامد های آن بپردازیم. از مهم‌ترین یافته‌های این پژوهش میتوان به قصد نگارنده جهت بکارگیری شخصیت های تاریخی اعم از عربی وخلیجی که به جامعه او نزدیکتر وملموستر هستند اشاره کرد، تا با یادآوری  سرگذشت آنان، روحیه غرور وعزّت ومبارزه با استعمار را در جوامع عربی تزریق کند. همچنین او در طی اتفاقات داستان نشان داده که چگونه یک فرمانده با کسب اعتماد سربازان ویارانش می تواند بر بزرگترین دشمنانش غلبه کند.