انقرائیة دروس اللغة العربیة فی المرحلة الثانویة (الفرع الادبی) وفقاً لصیغة فرای- دیانی

تعدُّ النصوص الدراسیة من الادوات المهمة لتحقیق الاهداف التعلیمیة، لاسیما تعلم اللغة حیث تمثل انقرائیة النصوص معیاراً فی تقییم جدواها فی عملیتی التعلم والتعلیم، یهدف هذا البحث للتطبیق وتحلیل المحتوى ودراسة وتحدید مستوى انقرائیة الدروس العربیة بالمرحلة الثانویة للفرع الادبی (الصف العاشر والحادی عشر والثانی عشر) فی العام الدراسی 2021-2022 وفق صیغة فرای- دیانی، لذا قمنا بتحلیل وتحدید مستوى انقرائیة کل الدروس فی الکتب الثلاثة بالاستعانة بمنهج فرای-دیانی على اساس متوسط المقاطع اللفظیة ومتوسط الجمل مقابل کل مائة کلمة فی کل نص دراسی. اظهرت النتائج ان جمیع دروس الکتب المدرسیة للغة العربیة للصفوف الثلاثة المدروسة تتارجح کثیراً من حیث مستوى الانقرائیة ولیست بمستوى الانقرائیة القیاسیة غالباً. وبتعبیر ادق، فان ما یقارب من نصف دروس کتاب اللغة العربیة للصف العاشر على مستوى الانقرائیة المناسبة ، وبقیة الدروس تتراوح بین ان تکون اسهل او اصعب من مستوى الانقرائیة المناسبة. وبطبیعة الحال فعدد المقاطع اللفظیة والجمل فی مائة کلمة لا یخضع لنظام وترتیب معین. اما دروس اللغة العربیة للصف الحادی عشر فنجد فیها تشتتاً اکبر، ومستوى انقرائیة اکثر من نصف الدروس اسهل من المستوى المناسب، وهناک درسان فقط فی المستوى المناسب  للانقرائیة. اما الصف الثانی عشر فیتجلى فیه اختلال التنظیم حیث نجد درساً واحداً فقط مناسباً لمستوى الطلبة، وهناک درس مناسب لطلاب الجامعة. لذا فلا کتاب من الکتب الثلاثة یتمتع بمستوى الانقرائیة المناسبة. متون درسی از جمله ابزارهای مهم برای رسیدن به اهداف آموزشی، به ویژه در یادگیری زبان هستند که خوانایی آنها معیاری در ارزیابی مفید بودنشان در فرآیند یادگیری و یاددهی است. هدف این تحقیق کاربردی و تحلیل محتوا، بررسی و تعیین میران خوانایی دروس عربی متوسطه دوم در رشته ادبیات و علوم انسانی (پایه­های دهم، یازدهم و دوازدهم) در سال تحصیلی 1401-1400 با شاخص فرای-دیّانی است. بدین منظور، سطوح خوانایی کلیه دروس سه کتاب درسی فوق با استفاده از رویکرد فرای-دیّانی و بر اساس میانگین هجاها و جملات به ازای هر صد کلمه از متن هر درس واکاوی و تعیین شد. نتایج نشان داد که مجموع دروس کتاب­های عربی سه پایه بررسی­شده از نظر سطح خوانایی فرازوفرود بسیاری دارند و عمدتاً در سطح استاندارد خوانایی نیستند. به بیان دقیقتر، حدود نصف دروس کتاب عربی پایه دهم در سطح مطلوب خوانایی قرار دارد و بقیه دروس عمدتا ً به نسبتی یکسان در سطوح خوانایی ساده­تر یا دشوارتر از سطح خوانایی مطلوب قرار دارند. البته از نظر تعداد هجاها و جملات در صد کلمه هم نظم و ترتیب قاعده­مندی بر این دروس حاکم نیست. در مورد دروس عربی پایه یازدهم این تشتّت بیشتر است و سطح خوانایی بیش از نصف دروس ساده­تر از سطح مطلوب قرار دارد و فقط دو درس در سطح مطلوب خوانایی است. در مورد دروس پایه دوازده این نظام به­هم­ریخته بسیار نمود دارد؛ به طوری که فقط یک درس آن مناسب سطح فراگیران است و حتی یک درس در سطح فراگیران دانشگاهی قرار دارد.