مقایسه دیدگاه سوررئالیستی ادونیس و رویکرد فرمالیستی شفیعی کدکنی در سبک‌شناسی ادبیات عرفانی

ادونیس و شفیعی کدکنی با دو رویکرد متفاوت سوررئالیستی و فرمالیستی تحلیل سبک شناختی از آثار عرفانی ارائه نموده اند. پژوهش حاضر در چهارچوب ادبیات تطبیقی مکتب آمریکایی و به روش توصیفی تحلیلی می خواهد با مقایسه نظرات این دو ناقد درباره ی سبک شناسی آثار عرفانی، علل انتخاب دو سبک و شباهت ها و تفاوت ها و محدویت های هر کدام را با توجه به رویکردهای نظری و آراء دو ناقد تبیین نماید. در رویکرد ادونیس متون عرفانی حاوی تجربه ای متفاوت از تجربه دیگران است و عارف آن را در مفهومی نو و با زبان خاص بیان می کند اما نزد شفیعی کدکنی تازگی در مفاهیم اندک است و ابداع صرفا در فرم و شیوه تعبیر از مفاهیم مشترک و نوآوری در کاربرد متفاوت زبان و ابزارهای آن است. نتایج پژوهش حاضر بیانگر آن است که هر کدام از این دو ناقد جنبه ای از عرفان را در نظر گرفته اند و میان نظرات آنها تفاوت هست اما تضاد بنیادین وجود ندارد. ادونیس به دلالت های متن و تخطی آن از خودآگاه و امور معقول و هنجارمند اهمیت می دهد و شکل را تابع معنا می داند اما شفیعی کدکنی ابداع را در فرم اثر و ساختار متن و تکنیک های زبانی و ادبی دنبال می کند و معنا را صرفا از دریچه­ی فرم در می یابد.