زیباشناسی اختلاف فواصل آیات در آیات متشابه لفظی

قرآن کریم مشتمل بر زیبایی‌های بی‌پایانی در حوزﮤ بیانی و ادبی است. بخشی از این زیبایی‌ها در قالب آیاتی نمود یافته است که به لحاظ موضوعی و ساختار واژگانی با هم یکسان‌ بوده و تنها در حروف یا واژگانی اندک نا‌همگون هستند که از آن به «آیات متشابه لفظی» یاد می­شود. در این میان «فواصل» نیز به عنوان عاملی زیباساز در همگونی و هماهنگی واژگان نقش خود را ایفا می­کنند. فواصل عبارتند از حروف هم­شکل در مقاطع آیات که موجب فهم بهتر معانی می­شوند و در پایان آیات به دلیل سیطره‌ای که بر محتوای آیات دارند، از جایگاه ویژه­ای برخوردارند که در تفسیر هر آیه بسیار اثرگذار است. بر همین اساس پژوهش حاضر به روش توصیفی تحلیلی، در پی این است که حکمـت تاثیر آیات متشابه بر فواصل گوناگون را دریابد و رابطـﮥ میان آیات متشابه لفظی و فواصل آن‌ها را کشف نماید. همچنین به دنبـال یـافتن زیبـایی­هـای معنـایی و نکات بلاغی و سیاقی، در کنار تفسیر زیباشناسانه بر پایۀ هماهنگی فواصـل است. در نتیجه سیاق و پیوند معنایی آیات همجوار در بسیاری موارد وجه اختلاف فواصل آیات متشابه است. پس از سیاق، تفنن درفصاحت و موسیقی و ریتم سوره‌ها می‌تواند دلیل اختلاف فواصل هر سوره باشد که به آن آهنگ خاصی می‌بخشد.