نقد و بررسی ترجمه عربی شعر سهراب سپهری با تکیه بر نظریه هنجارهای گیدئون توری

شعر در موجزترین حالت خود نوشته‌ای ا­ست که زبانش اغلب نه صریح بلکه ضمنی است و انتقال تمام لایه‌های معنایی آن به زبان مقصد بس دشوار می‌نماید. در وادی برگردان شعر به زبان عربی، ترجمه اشعار شاعران ایرانی از این قافله عقب نمانده و پا به پای دیگر آثار ادبی به پیش تاخته است. از نیمه دوم قرن بیستم بسیاری از اشعار فارسی چه از شاعران قدیم و چه معاصر، به زبان عربی برگردان شده‌اند. در این جستار بخش‌هایی از ترجمه اشعار سهراب سپهری در کتاب مختارات من الشعر الفارسی الحدیث از محمد نورالدین عبدالمنعم، با تکیه بر نظریه هنجارهای گیدئون توری بررسی و از منظر مطالعات توصیفی فرایند- مدار ترجمه واکاوی می­شود. این شیوه به فرایند ترجمه یا خود عمل ترجمه می­پردازد. نظریة توری به قالب­های ادبی‌ای که در هر فرهنگ خاصی وجود دارند، اشاره می‌کند. توری طیفی برای ترجمه در نظر می‌گیرد که در یک سوی آن پذیرش کامل در فرهنگ مقصد و در سوی دیگرش کفایت کامل برای برابری با متن مبدا قرار دارد و معتقد است ترجمه همواره بین این دو قطب جای می‌گیرد. نتیجة اصلی ارزیابی کیفی تعریب عبدالمنعم حاکی از آن است که اثر وی از پذیرش در فرهنگ مقصد برخوردار است اما تا حدودی از بسندگی و کفایت در مبدا به دور است.