واکاوی رویکرد دینی و نمادگرایی عرفانی در رمان‌ «جبل قاف» عبد الاله بنعرفه

از آغاز هزاره‌ی سوم میلادی، رمان‌نویسان مغرب عربی در راستای هویت‌بخشی به رمان معاصر و گسستن زنجیرهای تقلید از غرب، قدم در وادی سنت دینی گذاشته، و آثار ارزشمندی با صبغه عرفانی خلق نموده‌اند. در این بین، تجربه عبد الاله بنعرفه به جهت پیشگام بودن، الهام‌پذیری از مولفه‌های دینی، و ارائه آثار متعدد از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. رمان «جبل قاف» از مهم‌ترین تجربه‌های عرفانی بنعرفه است که به سیره‌نگاری ابن عربی اندکی قبل از تولد در سال 561 هجری در شهر مرسیه تا وفات وی در سال 638 و خاک‌سپاری در دامنه کوه قاسیون دمشق پرداخته است. جستار حاضر با رویکرد توصیفی تحلیلی به خوانش رویکرد دینی و نمادپردازی عرفانی در این رمان پرداخته است. از مهم‌ترین یافته‌های پژوهش این است که بینامتنی رمان با بسیاری از آیات قرآن که در راستای ایده مرکزی داستان است، صبغه دینی و عرفانی آن را تقویت نموده است. عبد الاله بنعرفه با تلفیق خیال با واقعیّت، اندیشه دینی ابن عربی از جمله وحدت وجود و انسان کامل را در قالب نمادین اعداد و رنگ‌ها و معماری ابنیه و اشکال هندسی به تصویر کشیده است که تاویل همه آن‌ها دایر بر اندیشه وحدت وجود و انسان کامل ابن عربی است. تمرکز بر مقامات صوفیان و ظهور کرامت‌های عرفانی در بسیاری از صحنه‌های رمان، صبغه‌ی عرفانی خاصی بدان بخشیده است.