دراسة اجتماعیة لروایة «حفّار القبور» الشعریة من بدر شاکر السیاب (البنیوی التکوینی)

در نقد ساختگرای تکوینی، آگاهی و تفکّر اجتماعی، آفرینندۀ یک اثر ادبی است که ادیب به انسجام آن می­پردازد. لذا کلّیت یک اثر، در سایه شرایط اجتماعی، سیاسی، اقتصادی و جهان‌بینی شاعر، به انعکاس مسائل جاری جامعه می­پردازد. بدر شاکر السّیاب (19261964)، شاعر معاصر عراقی منسوب به مارکسیسم، در پاره‌ای از آثار ادبی­اش به جهان­بینی این حزب وفادار بود. این مقاله با تکیه بر روش توصیفی‌تحلیلی و با توجّه به ارتباط معنادار ساختار داستان شعری با داستان، به بررسی ارتباط ساختاری داستان شعری «حفّار القبور» با جهان­بینی شاعر و شرایط حاکم بر کشور، از دیدگاه نقد ساختگرای تکوینی در دو مرحلۀ فهم و تفسیر می­پردازد. نتایج پژوهش بیانگر این است که ساختارهای داستان از جمله شخصیت­ها، زمان، مکان، حوادث و ... در خدمت نقد مشاکل جامعه عراق در خلال جنگ جهانی دوم است که شاعر از این عناصر برای انسجام جهان بینی مارکسیسمی بهره برده و با اتّخاذ موضع انقلابی از بیداری مستضعفین و وقوع انقلاب نیز به عنوان راه حل یاد کرده است‌.