بررسی کتاب‌های آموزش زبان عربی در میراث ایرانی‌ اسلامی از منظر آموزش با اهداف ویژه (مورد پژوهشی: «ادب الکاتب»، «الالفاظ الکتابیة» و «فقه اللغة واسرار العربیة»)

تعرفت الدولة الاسلامیة الکبری علی ضرورة وجود طبقة الکتّاب والمنشئین المحترفین ضمن تعرّف العرب علی شوون الدولة فی الامبراطوریة الساسانیة وما کانت تمتلک من الانظمة الاداریة وبذلک فقد انشغل الکتّاب الایرانیین من ذوی اللسانین فی دواوین الرسائل؛ وظهرت الحاجة الى تاهیل جیل من الکتّاب المختصین فی شوون الدولة. لبّی هذه الحاجة بعضُ العلماء الایرانیین من امثال ابن قتیبة الدینوری (276213 ه)، وعبد الرحمن الهمذانی (327؟ ه)، وابی منصور الثعالبی النیسابوری (429350 ه) بتالیفات قیمة (ادب الکاتب، الالفاظ الکتابیة و فقه اللغة واسرار العربیة) تعدّ رزماً تعلیمیة تدلّ علی مهارة بارعة وتقدّم تعلیمیٍ ملحوظ. استهدف هذا البحث معتمدا على منهج تحلیل المحتوى (الکیفیّ والکمّیّ) الى تناول المواد التدریسیة التی رکز علیها المولفون الثلاث، کما قام البحث بمقارنة تقویم النسب المئویة للموادّ التعلیمیة المعروضة وهی على الاقسام التالیة: المفردات، والاملاء (تقویم الید)، وتصحیح الاخطاء اللفظیة (تقویم اللسان)، ومعرفة ابنیة الافعال والاسماء ودلالاتها اللغویة، وجوانب وظیفیة من النحو والبلاغة. ویتوصل البحث وفقا للدراسة الاحصائیة الی انّ التالیفات المدروسة الثلاث باعتبارها حقائب تعلیمیة قد عَرضت المفرداتِ بوصفها مادةً اساسیة فی تعلیم العربیة لاهدافٍ خاصة 81% فالقواعد 13% والبلاغة % 6 على التوالی؛ الا انّ ابن قتیبة  قد ارتکز على قضایا القواعد 74% اکثر من الهمذانی والثعالبی اللذین رکزّا على المفردات بنسبة تساوی 100% و% 85 على الترتیب.