ریشه یابی هنجارگریزی های رسم‌الخطی فارسی و عربی

رسم الخط هر زبان بخشی از هویت و تاریخ فرهنگی آن است و بیانگر تغییراتی است که آن زبان در گذر زمان بدان دچار شده است. قاعده در رسم الخط این است که واژه همانگونه که تلفظ میشود نوشته شود، البته گاهی هنجارگریزی هایی در رسم الخط نیز به وجود میآید. گروهی از زبانشناسان، هنجارگریزیهای رسم الخطی زبان عربی و فارسی را بی مفهوم و اتفاقی دانسته اند و آن را نتیجة بی-نظام بودن قواعد خط میدانند. اما برخی دیگر بر این باورند که نظم گریزی های خط فارسی کاملاً تحت تاثیر خط عربی بوده است. وجود چنین دیدگاه هایی و کشف جنبه های تفاوت آنها بر اهمیت پژوهش در این زمینه می افزاید. این مقاله با تکیه بر روش توصیفی _ تحلیلی به مطالعه هنجارگریزی-های رسم الخطی مشترک میان فارسی و عربی و نیز هنجارگریزیهای مخصوص فارسی پرداخته و با استفاده از تحلیل تطبیقی به این نتیجه رسیده است که علاوه بر زیبایی خط، دلایلی چون تاثیرپذیری از شیوه های کتابت قدیمی، اصل تمییز بین صورتهای مشابه، حفظ ساختار ظاهری واژه و تاثیراتصوتی، در شکل گیری این هنجارگریزی ها موثر بوده است.