کاربرد شگردهای زمان در تکوین فرایند گفتمان روایی در رمان «رجالٌ فی الشّمس» اثر غسان کنفانی

در گفتمان روایی «ژنت » بر داستان و چگونگی بیان آن یعنی گفتمان، هر دو تاکید میگردد و به روایت به عنوان تعاملی میان داستان و گفتمان نگریسته میشود. گفتمان در این رویکرد سه جنبه دارد: الف) زمان که خود متشکل است از: نظم، تداوم، تکرار؛ ب) وجه؛ ج) لحن. نظریة ژنت به توصیف روابط میان جهان روایت شده، روایت در چهارچوب نموده شده و روایت گری میپردازد. در این جستار به روش توصیفی - تحلیلی سعی شده علاوه بر معرفی نظریة ژنت و اثبات کاربست این رویکرد بر تحلیل رمانهای عربی، با بررسی ساختار زمان، کانون های روایت، فاصلة روایت با بیان راوی و انواع دیدگاه به کاررفته در رمان، به تحلیل متن روایی پرداخته و توانایی داستان پردازی نویسنده در شکل دادن به نظام و ساختار روایی رمان، سنجیده شود. این رمان از نظم روایی مثبتی برخوردار است اما شخصیتهای اصلی آن بازگشته ایی بهخاطرات خود دارند که این امر، روایت را دچار زمان پریشی گذشته نگر ساخته است. نویسنده از تلخیص برای معرفی شخصیتهای فرعی داستان استفاده کرده و گاه با حذ ف رو یدادهایواقع شده، بر روند روایت گری سرعت می بخشد. با هدف بالا بردن میزان اضطراب داستان، گاه صحنه، به صورت نقل قول مستقیم آزاد جریان مییابد. تکرارها همگی نمادهایی معنادارند .راوی، برون داستانی و دانای کل است و به ارزیابی دیده ها و شنیده های خود نمیپردازد