مقارنة الاسطورة فی آراء شفیعی کدکنی و ادونیس النقدیة

اسطوره یکی از عناصر ادبی پرکاربرد در ادب معاصر عربی است که کمتر دیوان معاصری را می‌توان یافت که در آن از اسطوره در قالب ساختارهای اسطوره‌ای یا شخصیت‌ها و نمادها و نقاب‌ها استفاده نشده باشد. به‌یقین می‌توان گفت تحلیل شعر ادبی معاصر عربی به‌خصوص اشعار و سروده‌های دهه‌های چهل تا هشتاد بدون شناخت از اسطوره ممکن نیست. علت رواج اسطوره در شعر عربی از یک‌سو به سانسور حاکم بر جامعه عربی بازمی‌گردد و از سوی دیگر تحت عنوان غرب‌گرایی قابل تحلیل است. اسطوره در نزد آدونیس و شفیعی کدکنی که هر دو از شاعران بزرگ معاصر ایران و عرب محسوب می‌شوند، رنگ بومی به خود گرفته‌است. اسطوره‌های یونانی، فنیقی و آشوری در شعر آدونیس و اسطوره‌های ملی در شعر شفیعی کدکنی از این رویکرد حکایت می‌کند؛ اما مذهب و تصوف نزد هر دو شاعر به‌خوبی نمایانگر شده‌است. هر دو به حلاج و امام حسین اشاره دارند. آنچه در بُعد مذهبی اسطوره‌های شعر آدونیس جلوه‌گر است، حضور حضرت مسیح (ع) است که زبان اسطوره‌ای به خود گرفته‌است و البته شفیعی کدکنی در این زمینه سروده‌ای هم‌پای آدونیس ندارد. نکته مهم اینکه هر دو شاعر با رویکرد انسان‌گرایی، توجه جدی به مقوله «انسان کامل» دارند.