بازاندیشی نقشهای جنسیتی زنانه و تعیین کننده‌های فرهنگی و اجتماعی مرتبط با آن (مورد مطالعه: زنان متاهل شهر شیراز)

در چند دهه اخیر زنان با به چالش کشاندن نقشهای سنتی و بازتعریف نقشهای جنسیتی درپی یافتن هویتی فراتر از نقشهای مرتبط با خانه و خانواده هستند. باز‌اندیشی در نقش‌های جنسیتی بستگی به نگرش و عقیده در مورد آن دارد. هدف این مطالعه بررسی نگرش زنان به نقشهای جنسیتی و تبیین عوامل فرهنگی و اجتماعی موثر بر آن است که به شیوه کمی و و با روشهای توصیفی، همبستگی و علی در سال 1398 ­ 1397 انجام شده است. در این بررسی با استفاده از ابزار پرسشنامه و براساس نمونه‌گیری طبقه‌ای متناسب، 600 نفر از زنان متاهل شهر شیراز بین مناطق یازده‌گانه این شهر انتخاب شدند و پس از جمع‌آوری داده‌ها اطلاعات با نرم­افزار spss با آماره‌‌‌‌‌‌‌‌‌های توصیفی (فراوانی، درصد و میانگین، انحراف معیار) و استنباطی (همبستگی پیرسون، آزمون t، تحلیل واریانس و رگرسیون چند متغیره) تحلیل شد. نتایج نشان داد 21/5 درصد از پاسخگویان در زمینه‌های اجتماعی، شغلی و خانوادگی نقشهای سنتی زنانه را مهمترین نقشهای زنان دانسته‌اند؛ 13 درصد با باز‌اندیشی زیادی در این زمینه قائل به کمترین تفاوت در نقشهای زنانه و مردانه بوده و 5.65 درصد نگرشی میانه داشته‌اند. هم­چنین ارتباط معنا‌داری بین متغیر‌های سن، وضعیت اشتغال، تحصیلات، درآمد، پایگاه اقتصادی و اجتماعی، مدت زمان ازدواج، میزان استفاده از رسانه‌های ارتباط جمعی و شبکه‌های ارتباطی مجازی زنان و هم­چنین درآمد و پایگاه شغلی همسران آنها با بازاندیشی آنان در نقشهای جنسیتی وجود داشت. نتایج رگرسیون چند متغیره همزمان نیز حاکی بود که تحصیلات، پایگاه اقتصادی و اجتماعی، استفاده از اینستا‌گرام، تلویزیون و وضعیت شغلی همسران از مهمترین تبیین‌گر‌های بازاندیشی زنان در نقشهای جنسیتی است.

Rethinking Feminine Gender Roles and their Related Cultural and Social DeterminantsA Case Study of Married Women in Shiraz, Iran

In the last few decades, women have sought an identity beyond their roles at home and in the family by challenging their traditional roles and redefining their gender roles. Rethinking gender roles depends upon one’s attitude and beliefs about it. The purpose of this study was to investigate women’s attitudes to gender roles and to explain the cultural and social factors affecting them. This study has been conducted quantitatively using the causalcorrelational descriptive method in the years 2018 and 2019. In this study, 600 married women were selected from the eleven districts of Shiraz using a questionnaire and the proportionate stratified sampling method. Data analysis was carried out using SPSS software, descriptive statistics (frequency, percentage, mean and standard deviation) and inferential statistics (Pearson correlation, ttest, analysis of variance and multivariate regression). The results showed that 21.5% of the respondents considered the traditional feminine roles in social, occupational and family areas to be the most important roles of women; rethinking highly, 13% believed there is the least difference in masculine and feminine roles; and 65.5% had a moderate attitude. It was further revealed that there is a significant relationship between the variables of age, employment status, education, income, socioeconomic status, duration of marriage, extent of using mass media and women’s virtual communication networks, as well as their husbands’ income and occupational status, on the one hand, and their rethink of gender roles, on the other. The results of simultaneous multivariate regression also indicated that education, economic and social status, use of Instagram and television and husbands’ occupational status are the most important factors which explain women’s rethinking of gender roles.