بررسی رابطه گفتگو‏محوری در خانواده با خودگردانی فرزندان و تبیین تربیتی آن

هدف مقاله، نخست، بررسی رابطه الگوی ارتباطی گفتگو‏محور در خانواده با خودگردانی فرزندان و سپس تبیین تربیتی آن بود. جامعه آماری این پژوهش، تمام دانش‏آموزان مقطع متوسطه دوم شهر اصفهان (162937 نفر) در سال تحصیلی94 95 درنظر گرفته، و با استفاده از روش نمونه‏گیری خوشه‌ای و فرمول کوکران، حجم نمونه 384 نفر تعیین شد. ابزارهای اندازه‏گیری شامل دو پرسشنامه ارتباط مبتنی بر گفتگوی والدین و خودگردانی فردی بود که روایی آنها‏‏ به­صورت محتوایی و سازه تایید، و پایایی پرسشنامه‏ها با استفاده از ضریب آلفای کرونباخ (پرسشنامه اول 0.91 و پرسشنامه دوم 0.75) محاسبه، و سپس داده‌ها با استفاده از نرم­افزارspss  نسخه 21 تحلیل شد. یافته‏های بخش اول این پژوهش نشان داد که بین الگوی ارتباط گفتگو‏محور والدین با خودگردانی فرزندان رابطه معناداری هست. هم­چنین بین سه بعد اول الگوی ارتباطی گفتگو‏محور در خانواده (میزان برقراری ارتباط با فرزندان، درک حضور فرزندان، مدیریت گفتگوی خانوادگی) با خودگردانی فرزندان رابطه معناداری وجود دارد. در بخش تبیین تربیتی و با بهره‏گیری از روش تحلیلی­ ­استنتاجی، پس از مروری اجمالی بر نظریه یادگیری شناختی، چنین نتیجه‏گیری شد که گفتگو‏ در خانواده به­عنوان نوعی محرک شناختی قوی و اثرگذار، فرزندان را دائماً به تفکر و اعلام موضع مجبور، و توانایی استدلال را در آنها تقویت خواهد کرد. از سوی دیگر، پذیرش فرزندان از سوی والدین و شرکت دادن آنها در مباحث خانوادگی، باعث ایجاد اعتماد فرزندان به توان فکری و استدلالی خود می­شود و نهایتاً خودگردانی فردی را در آنها تقویت می‏کند.

A Study of the Relationship between DialogCenteredness in the Family and Autonomy of Children and its Educational Explanation

The purpose of this article was to study the relationship between familycentered model of dialog and children’s autonomy and to offer its educational explanation. The statistical population of this study included all the senior high school students in Isfahan, Iran (n ₌ 162937) in the academic year 20152016. Using the cluster sampling method and Cochran formula, a sample of 384 students was selected. The data collection instruments were parental dialoguecentered communication and personal autonomy questionnaires. Their content and construct validity was verified, and their reliability indices were calculated using Cronbach’s alpha coefficient (the first questionnaire: 0.91 and the second questionnaire: 0.75). Then the collected data were analyzed using SPSS software (21st version). The findings of the first part of the study revealed that there is a significant relationship between parental dialogcentered communication pattern in the family and children’s autonomy. It was further revealed that there is a significant relationship between the first three dimensions of parental dialogcentered communication pattern (level of communication with children, perception of children’s presence, management of family dialogue) and children’s autonomy. In the educational explanation section, using the inferentialanalytical method and briefly reviewing the Cognitive Learning Theory, it was concluded that dialogue in the family, as a powerful and effective cognitive stimulus, constantly makes children think, announce their position and reinforce their reasoning ability. On the other hand, it can be concluded that acceptance of children by their parents and involving them in family dialogs causes them to trust their intellectual and reasoning abilities and ultimately fosters their personal autonomy.