واکاوی نقش فناوری هوش مصنوعی در ارتقای فرایندهای آموزش، بازآموزی و بهسازی حرفه‌ای کارکنان: مرور گسترۀ دانشی

زمینه و هدف: امروزه، سازمان‌ها برای بقا در دنیای رقابتی، به استفاده از فناوری‌های نوین در فرایندهای تولیدی و توسعۀ منابع انسانی وابسته‌اند. در این راستا، فناوری هوش مصنوعی، به‌مثابۀ یک پدیدۀ نوظهور، فرصت‌های متعددی را برای سازمان‌ها به ارمغان آورده و به‌عنوان ابزاری تحول‌آفرین در آموزش و توسعۀ حرفه‌ای کارکنان قرار گرفته است. هدف از اجرای این پژوهش، ارائۀ رویکردی جامع و نظام‌مند برای تحلیل ادبیات موجود و استخراج بینش‌های نوین در زمینۀ نقش فناوری هوش مصنوعی در بهبود فرایندهای آموزش، بازآموزی و بهسازی کارکنان در سازمان‌ها بود.روش: این مطالعه کیفی، از روش مرور گسترۀ دانشی بر مبنای چارچوب پنج‌مرحله‌ای آرکسی و اومالی (2005) استفاده کرد. ادبیات با استفاده از شیوۀ گزارش‌دهی ترجیحی برای مرور نظام‌مند و فراتحلیل‌ها (پریزما) غربالگری شد و 21 مطالعه در بازۀ زمانی 2016 تا 2025، برای مرور انتخاب شد.یافته‌ها: فرصت‌ها، چالش‌ها، ابزارها و ابتکارهای مبتنی بر فناوری هوش مصنوعی در فرایندهای آموزش، بازآموزی و بهسازی حرفه‌ای کارکنان در سازمان‌ها، شناسایی و استخراج و دسته‌بندی شدند.نتیجه‌گیری: پژوهش صورت‌گرفته، نمایانگر نقش فناوری هوش مصنوعی به‌عنوان عامل کلیدی تحول، در فرایندهای آموزش و بهسازی حرفه‌ای کارکنان بود. همچنین، مشخص شد که پدیدۀ هوش مصنوعی فراتر از جنبۀ فنی و کاربردی، به بازآموزی و ارتقای مهارت‌های پیشین و توسعۀ نیروی کار در جهت سازگاری با شرایط نوظهور در سازمان‌ها کمک می‌کند. سهم نظری این مطالعه، ارائۀ چارچوبی چندبُعدی و تلفیقی، برای تعمیق و گسترش دانش موجود و نظریه‌های مرتبط با مدیریت توسعۀ منابع انسانی و یادگیری سازمانی در عصر دیجیتال، با تاکید بر بازآموزی و به‌روزرسانی مهارت‌های پیشین در راستای سازگاری با محیط کار آینده است که از این جهت می‌توان گفت، مطالعۀ کنونی اصالت دارد.

investigating the role of artificial intelligence technology in enhancing employee training, retraining, and professional development processes: a scoping review

background purpose: in today’s competitive world, organizations rely on advanced technologies to sustain their productivity and human resource development. in this context, artificial intelligence (ai) has emerged as a transformative tool, offering numerous opportunities for employee training and professional development. this study aims to provide a comprehensive and systematic approach to analyzing the existing literature and extracting novel insights into the role of ai technology in improving employee training, retraining, and professional development processes within organizations.methodology: this qualitative study employs a scoping review approach based on arksey and o’malley’s (2005) five-stage framework. the literature was screened using the preferred reporting items for systematic reviews and meta-analyses (prisma) guidelines, resulting in the selection of 21 studies published between 2016 and 2025 for review.findings: ai-driven opportunities, challenges, tools, and initiatives in employee training, retraining, and professional development processes within organizations were identified, categorized, and analyzed.conclusion: the findings highlight the transformative role of ai technology in employee training and professional development. beyond its technical and practical applications, ai contributes to retraining, upskilling, and workforce adaptation to emerging organizational challenges. the theoretical contribution of this study lies in presenting a multidimensional and integrative framework that expands the existing knowledge and theories related to human resource development and organizational learning in the digital age. by emphasizing retraining and skill renewal for future workplace adaptation, this research offers originality and valuable insights