شناسایی ابعاد حکمرانی هوشمند منابع انسانی در بخش دولتی ایران (نمونه‌پژوهی: شرکت ملی نفت ایران)

زمینه و هدف: در عصری که تحولات فناوری با شتاب هرچه بیشتر در حال تغییر همۀ جوانب فعالیت سازمان‌هاست، دیگر نمی‌توان منابع انسانی را به‌شیوه‌های سنتی اداره کرد. حکمرانی هوشمند منابع انسانی، به‌عنوان رویکردی نوین با تکیه بر فناوری‌های هوشمند، داده‌محوری و رویکرد تصمیم‌گیری شبکه‌ای، به‌دنبال ارتقای بهره‌وری منابع انسانی و افزایش توان انطباق و پایداری سازمان‌هاست. این پژوهش با هدف شناسایی ابعاد حکمرانی هوشمند منابع انسانی در بخش دولتی ایران اجرا شده است.روش: این پژوهش یک پژوهش کیفی اکتشافی است که برای تحلیل داده‌ها از تکنیک تحلیل مضمون استفاده کرده است. جامعۀ پژوهش، خبرگان دانشگاهی متخصص در زمینۀ حکمرانی و منابع انسانی و نیز مدیران و روسای حوزۀ منابع انسانی شرکت ملی نفت ایران انتخاب شده است. روش نمونه‌گیری هدفمند بوده و در طول فرایند جمع‌آوری داده به‌صورت مداوم انجام شده است. ابزار گردآوری داده‌ها مصاحبه نیمه‌ساختارمند بود و پس از 16 مصاحبه، اشباع نظری حاصل شد.یافته‌ها: بر اساس یافته‌های پژوهش، هشت بُعد برای حکمرانی هوشمند منابع انسانی شناسایی شد. این ابعاد عبارت‌اند از: ابزارهای هوشمند، مدیریت منابع انسانی هوشمند، شفافیت فرایندهای منابع انسانی، فرهنگ سازمانی هوشمند، ارتباطات سازمانی هوشمند، سرمایۀ انسانی هوشمند، سیاست‌گذاری شبکه‌ای هوشمند و اخلاق.نتیجه‌گیری: بخش دولتی برای بهبود بهره‌وری نیروی انسانی، افزایش شفافیت و گام برداشتن در راستای تغییرات محیطی ناگزیر از انطباق است. حکمرانی هوشمند منابع انسانی می‌تواند در این راستا مثمر ثمر واقع شود. از این‌رو، برای تحقق این نوع حکمرانی، ضروری است که سازمان‌ها، علاوه‌بر پذیرش نقش تعیین‌کنندۀ ابزارهای هوشمند، مانند هوش مصنوعی، بلاکچین، یادگیری ماشین و…، در جهت به‌کارگیری این ابزار در فرایندهای منابع انسانی تلاش کنند. توسعۀ ابزارهای هوشمند همراه با تقویت هوشمندسازی فرهنگ سازمانی و سرمایۀ انسانی و سیاست‌گذاری مبتنی بر شبکه، به ایجاد یک نظام حکمرانی مناسب کمک می‌کند.

identifying the dimensions of smart governance of human resources in the iranian public sector (studied case: national iranian oil company)

background purpose: in an era where technological advancements are rapidly transforming every aspect of organizational activities, traditional approaches to managing human resources are no longer viable. smart human resource governance, as a novel approach grounded in intelligent technologies, data-driven systems, and network-based decision-making, aims to enhance hr productivity and increase organizational adaptability and sustainability. this study was conducted with the aim of identifying the dimensions of smart human resource governance in iran’s public sector.methodology: this research is a qualitative exploratory study employing thematic analysis for data interpretation. the research population included academic experts in governance and human resources, as well as managers and heads of the hr departments at the national iranian oil company. a purposive sampling method was used, and data collection continued until theoretical saturation was reached. semi-structured interviews served as the primary data collection tool, with a total of 16 interviews conducted to achieve saturation.findings: based on the findings, eight key dimensions of smart human resource governance were identified: smart tools, smart hr management, transparency of hr processes, smart organizational culture, smart organizational communication, smart human capital, smart network-based policymaking, and ethics.conclusion:to enhance workforce productivity, increase transparency, and adapt to environmental changes, the public sector must embrace transformation. smart human resource governance can significantly contribute to this endeavor. therefore, realizing this model of governance requires organizations not only to acknowledge the critical role of intelligent tools—such as artificial intelligence, blockchain, and machine learning—but also to actively integrate them into hr processes. the development of intelligent tools, alongside the enhancement of smart organizational culture, human capital, and network-based policymaking, can facilitate the establishment of an effective governance system.keywords: governance, human resources governance, smart human resorce governance, smart human resources, digital transformation, public sector innovation