کاربردپذیری سامانه (سامان) از دید کاربران با آسیب بینایی

هدف: هدف پژوهش حاضر آگاهی از میزان کاربردپذیری سامانه مدیریت کتابخانه‌های عمومی کشور (سامان) از دید کاربران با آسیب بینایی است.روش‌: پژوهش از نوع کاربردی بود و با آزمون رسمی کاربردپذیری انجام گرفت. از طریق مشاهده اکتشافی کاربران با آسیب بینایی (پروتکل بلنداندیشی) و با تعریف وظایف واقعی (3 وظیفه)، وضعیت کاربردپذیری سامانه با روش کیفی ارزیابی شد. 10 نفر از کاربران با آسیب بینایی با روش نمونه‌گیری هدفمند انتخاب شدند. تکمیل وظیفه با نرم‌افزارهای ضبط‌ صفحه رصد شد. برای تحلیل داده‌ها از نرم‌افزار اکسل و maxqda استفاده شد. اعتبار داده‌ها با معیارهای گوبا و لینکلن تعیین شد.یافته‌ها: هر کاربر به طور متوسط زمانی را برای مکان‌یابی منبع (حدود 9.30 دقیقه)، درخواست الکترونیکی عضویت (بیش از 11 دقیقه) و ارسال پرسش به کتابدار (کمتر از 7 دقیقه) صرف کرد. کاربران معدودی می‌‌توانستند در استفاده از سامانه بدون کمک پیمایش کنند و برخی کاربران در انجام وظایف خود ناموفق بودند. 90 درصد کاربران سهولت استفاده از سامان را در حد نامطلوب ارزیابی کرده‌اند و از زمان صرف‌‌شده برای پیشبرد وظایف ناراضی بودند. موانع مهم کاربردپذیری سامان در 177 کد و 5 مقوله شناسایی شد. دسترس‌پذیری کامبوباکس‌ها یا منوهای کشویی، طراحی اصولی، دسترس‌پذیری با صفحه‌کلید، عنوان‌بندی منطقی، پیچیدگی جستجو، پیام‌های سیستمی، انتقال اطلاعات با حواس و ...  از پربسامدترین این موانع بودند. نتیجه‌گیری: کاربردپذیری شرط اساسی برای استمرار عملکرد وبگاه‌هاست. کتابخانه‌ها و وبگاه‌های فراگیر بر تنوع ذینفعان تمرکز دارند. درگیر کردن کاربران نهایی جنبه حیاتی در طراحی کاربرمحور است. این امر نیاز به بررسی مداوم انتظارات آنان را نشان می‌دهد.

usability of the saman from the perspective of visually impaired users

objective: the purpose of this research is to assess the usability of the management system of public libraries (saman) from the perspective of visually impaired users.method: the research was applied a formal usability testing. the usability of the system was evaluated through exploratory observation of users with visual impairments (think-aloud protocol) by defining three real tasks. 10 users were selected by purposeful sampling method. task completion was monitored using screen recording software. data analysis was conducted using excel and maxqda. guba and lincoln’s criteria were employed to ensure data credibility.results: on average, each user spent approximately 30.9 minutes locating a resource, over 11 minutes for electronic membership requests, and about 7 minutes for sending inquiries to librarians. few users were able to navigate the system without assistance, and some users were unsuccessful in completing their tasks. ninety percent of users rated the ease of use of the system as poor and expressed dissatisfaction with the time spent on task completion. key usability barriers were identified across 177 codes and five categories. the most frequent barriers included accessibility of combo boxes or dropdown menus, proper design, keyboard accessibility, logical heading structure, search complexity, system messages, and conveying information with senses.conclusions: usability is a fundamental condition for the sustained performance of websites. libraries and inclusive websites focus on diverse stakeholders. engaging real end-users is a vital aspect of user-centered design, highlighting the need for continuous assessment of their expectations.