حیران، رقم جدید گندم نان برای شرایط تنش خشکی آخر فصل در اقلیم سرد

با توجه به محدودیت منابع آب در کشور، ارقام گندم آبی در مناطق سرد و معتدل سرد با کم آبیاری و یا آبیاری محدود آخر فصل مواجه می شوند. در این مناطق اغلب کشاورزانی که گندم آبی کشت می کنند بدلیل نداشتن آب کافی در بهار نمی‏ توانند بدفعات کافی آبیاری را اجرا کنند و لذا نتیجه مطلوب از کشت ارقام پر توقع به آبیاری بدست نمی ‏آورند. رقم جدیدگندم حیران با شجرهlufer-1/kinaci97  باکد(cd-92-6)  در قالب خزانه بین اللملی از مرکز بین المللی تحقیقات ذرت وگندم(cimmyt)  در سال 1389 دریافت و در چهار ایستگاه تحقیقاتی سرد کشور (کرج، جلگه رخ، اردبیل و مشهد) مورد ارزیابی اولیه قرارگرفت و به دلیل مناسب بودن، انتخاب و در سال زراعی 91-1390 در آزمایش مقایسه عملکرد مقدماتی اقلیم سرد تحت شرایط آبیاری بهینه با میانگین عملکرد دانه 8417 کیلوگرم در هکتار در مقابل شاهدهای اروم، زارع و میهن (به‏ ترتیب با میانگین عملکرد 7679، 6828 و 7772 کیلوگرم در هکتار) و تحت تنش خشکی آخر فصل با میانگین عملکرد دانه 4653 کیلوگرم در هکتار در مقابل میانگین عملکرد ارقام شاهد اروم، زارع و میهن (به‏ ترتیب با میانگین عملکرد 4375، 3544 و4358 کیلوگرم در هکتار) در هر دو شرایط انتخاب شد. لاین مذکور در سال زراعی 92-1391 در آزمایش مقایسه عملکرد پیشرفته مناطق سرد کشور تحت شرایط آبیاری بهینه در پنج منطقه با میانگین عملکرد دانه 8340 در مقابل ارقام شاهد اروم، زارع و میهن (به‏ ترتیب با میانگین عملکرد 7518، 7613 و 8205 کیلوگرم در هکتار) برای بررسی سازگاری انتخاب شد. در آزمایش سازگاری اقلیم سرد در چهار منطقه طی سال ‏های 94-1392 تحت شرایط تنش خشکی انتهای فصل، لاین cd-92-6 با میانگین عملکرد 4470 کیلوگرم در هکتار و با اثر همزمان عملکرد و پایداری (14=ys) برتر از ارقام شاهد زارع و میهن (به ‏ترتیب با میانگین عملکرد 3711 و 3743 کیلوگرم در هکتار و با ysهای به ‏ترتیب 3 و3 –) ظاهر و به عنوان لاین گندم کاندیدای معرفی انتخاب گردید. در آزمایش های ترویجی در شرایط تنش خشکی انتهای فصل، لاین cd-92-6 دارای میانگین عملکرد دانه 5143 کیلوگرم در هکتار در مقایسه با ارقام حیدری و میهن به‏ ترتیب با میانگین عملکرد 4808 و 4758 کیلوگرم در هکتار در شرایط یاد شده بود. پتانسیل عملکرد رقم حیران در شرایط تنش خشکی آخر فصل، در مزارع کشاورزان در استان خراسان رضوی شهرستان چناران با میانگین عملکرد 6320 کیلوگرم در هکتار بود. واکنش این رقم نسبت به بیماری زنگ زرد تحت آلودگی مصنوعی واکنش مقاوم تا نیمه حساس بود. رقم حیران از  تحمل به سرمای قابل قبول برخوردار و کیفیت نانوایی خوبی دارد. این رقم در سال 1398 برای کشت در شرایط تنش خشکی آخر فصل در مناطق سرد کشور معرفی شد.

heyran, a new bread wheat cultivar under terminal drought stress conditions of cold regions of iran

due to limited water resources in the country, irrigated wheat cultivars in cold and temperate cold regions are faced with lack of irrigation or limited irrigation at the end of the season. in these areas, most farmers who cultivate irrigated wheat due to lack of sufficient water in the spring cannot perform enough irrigation and therefore do not get the desired result from cultivating high-yielding cultivars. development of new cultivars with high grain yield under terminal drought stress conditions is one of the major goals of wheat breeding program for cold regions of country. heyran new bread wheat cultivar introduced from international research center for maize and wheat (cimmyt) to iran through an international nursery in 2010 and was evaluated in a primary trial in four research stations (karaj, jolge-rokh, ardabil and mashhad), and due to its favorable characteristics was selected for further evaluation in preliminary yield trials in cold regions. this line showed grain yield of 8417 kgha-1 under normal irrigation compared to the check cultivars orum, zareh and mihan (with average yields of 7679, 6828 and 7772 kgha-1, respectively), and under terminal drought conditions with an average seed yield of 4653 kgha-1, compared to the check cultivars orum, zareh and mihan (with average yields of 4375, 3544 and 4358 kgha-1, respectively) and was selected in both conditions. aforementioned line showed grain yield of 8340 kgha-1 in advanced yield trial of cold regions breeding program under normal conditions compared to check cultivars orum, zareh and mihan (with average yields of 7518, 7613 and 8205 kgha-1, respectively) in five locations, selected for final evaluation in adaptability test. grain yield of this line which was presented as cd-92-6 at the adaptability test was 4470 kgha-1 against 3711 and 3743 kgha-1 of zareh and mihan checks cultivars under water stress conditions, respectively, during two cropping seasons 2013-14 and 2014-15. this line showed overall mean grain yield, of 5143 kgha-1 under terminal drought stress conditions in extensional farmer's fields. for these conditions checks cultivars hydari and mihan showed grain yields of 4808 and 4758 kgha-1, respectively. grain yield potential of this line was recorded as 6323 kgha-1 in khorasan razavi farmers' field. according to the latest evaluations the response of this line to yellow rusts was resistant to semi sensitive under severe artificial infection. wheat line cd-92-6 has considerable cold tolerance and good bread making quality and based on its good agronomic characteristics in 2019 this line was released as heyran, for cultivation under terminal drought stress conditions in the cold agro-climatic regions.