تحلیلی بر اقتصاد سیاسی قواعد اساسی و نسبت آن با گفتمان حقوقی: تبیین تمایز مفاهیم بنیادین در چهارچوب مطالعات میان‌رشته‌ای

اقتصاد سیاسی قواعد اساسی، رهیافتی نظری و میان‌رشته‌ای، در پی تبیین ماهیت و کارکرد الگوهای متنوع و بدیل حقوقی است که از جایگاه بنیادین در نظم نهادی جوامع برخوردارند. این قلمرو معرفتی، از یک‌سو با دانش حقوق اساسی ارتباطی تنگاتنگ و ساختاری دارد و از سوی دیگر، با بهره‌گیری از ابزارهای تحلیلی و ظرفیت‌های مفهومی علم اقتصاد، می‌کوشد سازوکارهای انگیزشی نهادها را واکاوی کرده و چهارچوبی منسجم و اثربخش برای طراحی و تنظیم قواعد حاکم بر رفتارهای اقتصادی و سیاسی ارائه نماید. در این مقاله، مفاهیم بنیادین این رهیافت مورد واکاوی قرار گرفته و نسبت آن با گفتمان حقوقی بررسی می‌شود. از این رو، در گام نخست، اقتصاد سیاسی قواعد اساسی به‌مثابۀ یک رهیافت علمی صورت‌بندی مفهومی می‌شود و سپس مفاهیم بنیادین آن یعنی «اقتصاد سیاسی»، «قواعد اساسی» و «قانون اساسی» به‌صورت مبسوط مورد تحلیل قرار می‌گیرند. تمرکز اصلی پژوهش بر تبیین تمایزات نظری، مفهومی و روش‌شناختی میان این رهیافت و علم حقوق است. این مقاله با اتخاذ رویکردی توصیفی-تحلیلی نشان می‌دهد که تلقی این رهیافت از مفاهیمی چون قاعدۀ اساسی و قانون اساسی به‌رغم اشتراکاتی که با قرائت حقوقی رایج دارد، واجد تفاوت‌هایی اساسی در مبانی نظری است. این نوشتار نخستین گام برای گفت‌وگوی مفهومی میان این دو دستگاه نظری محسوب می‌شود.

an analysis of the constitutional political economy and its relation to legal discourse: explaining the distinction of fundamental concepts in the framework of interdisciplinary studies

constitutional political economy is a theoretical and interdisciplinary approach that seeks to explain the nature and function of diverse and alternative legal models that have a fundamental place in the institutional order of societies. this epistemological domain, on the one hand, has a close and structural relationship with the knowledge of constitutional law, and on the other hand, by utilizing the analytical tools and conceptual capacities of economics, it attempts to analyze the motivational mechanisms of institutions and provide a coherent and effective framework for designing and regulating the rules governing economic and political behavior. in this article, the fundamental concepts of this approach are examined, and its relationship with legal discourse is analyzed. this article, by adopting a descriptive-analytical approach, shows that this approach’s understanding of concepts such as constitutional rule and constitution, despite the similarities it has with the legal reading, has fundamental differences in theoretical foundations. this paper represents a preliminary step toward a conceptual dialogue between these two theoretical frameworks.