تحلیل فقهی حقوقی جایگاه بیماری پاندمیک کرونا در حقوق قراردادها، با نگاهی انتقادی به رویۀ‌ قضایی

شیوع بیماری پاندمیک کرونا بر اجرای برخی تعهدات قراردادی تاثیرگذار بود و ازاین رو به چالشی جدید برای کنشگران حقوقی، به خصوص قضات در حل اختلافاتِ به وجودآمده، تبدیل گر دید. در این راستا باید به این سوال اساسی پاسخ گفت که اولا آیا بیماری پاندمیک می تواند به عنوان یکی از اسباب خارجی موثر بر قراردادها محسوب گردد یا خیر؟ ثانیا نحوه و میزان تاثیر آن بر اجرای تعهدات قراردادی و نیز وضعیت قراردادهای متاثر از شیوع بیماری چگونه است جستار حاضر برای پاسخ به سوالات یاد شده از روش پژوهشتوصیفی- تحلیلی استفاده نموده است و ضمن بررسی رو یۀ قضایی در خصوص سوالات یاد شده سعی نموده است با استقرا در مصادیق جزئیِ مطرح در کتب فقهی، در خصوص تاثیر عوامل خارجی بر اجرای عقود و طبقه بندی آن، نظریه ای عمومی ارائه نماید که نه تنها در تشخیص ماهیت حقوقی بیماری کرونا و تاثیر آن بر قراردادها راهگشا باشد، بلکه در رو یدادهای نوپدید دیگر نیز کارایی داشته باشد. نتایج پژوهش حاکی است که رو یدادهایی مانند بیماری کرونا می تواند به عنوان سبب خارجی شناسایی شود. نحوۀ تاثیرگذاری بیماری های یاد شده نیز بر اساس اینکه به « منتفی شدن موضوع قرارداد » یا« عدم امکان استیفای مطلوب از موضوع قرارداد » بینجامد، متفاوت است و بر حسب مورد می تواند به وضعیت هایی از قبیل انفساخ، قابلیت فسخ و... بینجامد.

a jurisprudential and legal analysis of the status of the covid-19 pandemic in contract law: a critical review of judicial precedent

the outbreak of the covid-19 pandemic affected the performance of certain contractual obligations, thereby presenting a new challenge for legal practitioners, particularly judges, in resolving the resulting disputes. in this regard, it is essential to address the fundamental question of whether a pandemic can be considered an external factor (causes) affecting contracts. and secondly, how and to what extent does it affect the performance of contractual obligations, as well as the status of contracts impacted by the outbreak? the present study employs a descriptive-analytical research method to address the aforementioned questions. it seeks to provide a general theory by examining judicial precedents concerning these questions and by inductively analyzing specific instances mentioned in legal texts regarding the impact of external factors on the execution of contracts and their classification. this theory aims to not only elucidate the legal nature of the covid-19 pandemic and its impact on contracts but also to be applicable to other emerging events. the results of the research indicate that events such as the covid-19 pandemic can be identified as an external cause. the impact of the aforementioned diseases varies depending on whether they lead to the “nullification of the contract’s subject matter” or the “impossibility of favorable attaining of the contract’s subject matter.” depending on the case, this may result in situations such as the automatic cancellation of the contract (arabic: انْفِساخ, romanized: ʾinfisākh), the right to revocation, and so forth.