بررسی تطبیقی سیاست‏های مربوط به زنان سرپرست خانوار در ایران معاصر ( قاجار، پهلوی و جمهوری اسلامی ایران)

مقاله حاضر به بررسی سیاست‏های حمایتی از زنان سرپرست خانوار به عنوان یک گروه آسیب‏پذیر، در سه نظام سیاسی ایران معاصر یعنی قاجاریه، پهلوی و جمهوری اسلامی ایران پرداخته‏ است. سوال اصلی این است که در هر یک از این نظام‏ها، چه رویکرد حمایتی در سیاستگذاری‏های عمومی تعقیب شده است؟ پاسخ به این پرسش، خود تابعی است از وجود سیاستگذاری‏هایی که صرفا در چارچوب نهاد دولت و سیاست‏های رفاهیش محقق می‏شوند. نتیجه پژوهش نشان داد که در فقدان دولت مدرن در عصر قاجار، اصولا از گروه‏های اجتماعی آسیب‏پذیر تعریفی وجود ندارد. با تشکیل دولت ملت در عصر پهلوی، اولین سیاستگذاری رفاهی در راستای نهادینه ساختن تامین اجتماعی به وجود آمد، هرچند گروه زنان سرپرست خانوار به صورت یک گروه خاص شناسایی نشد. اما در سومین دوره یعنی جمهوری اسلامی ایران، به دلیل برخاستن از متن مطالبات انقلابی از دولت و نیز رشد گفتمان توانمندسازی زنان، سیاستگذاری‏های حمایتی کامل‏ تری نسبت به نظام‏های قبلی شکل‏ گرفته است. بررسی سیاست‏های مربوطه، با توجه به مقتضیات سه دوره زمانی مورد بحث و به خصوص سطح مطالبات اجتماعی در گفتمان‏های غالب هر دوره نوآوری پژوهش حاضر می‏باشد. این مقاله به شیوه کتابخانه‏ای و به روش توصیفی تحلیلی گردآوری شده است.

a comparative analysis of policies toward female-headed households in iran: from the qajar era to the islamic republic

this article provides a comparative analysis of the policies directed toward female headed households during three political eras of modern iran: the qajar dynasty, the pahlavi period, and the islamic republic of iran. the primary question investigates the approaches and public policies adopted by these governments to support this vulnerable group. the findings highlight significant differences in welfare policies, shaped by the political and social contexts of each era. during the qajar period, the lack of a modern state resulted in the absence of defined welfare policies, leaving vulnerable groups without official support. in the pahlavi era, the emergence of a nation-state introduced social security policies, but female-headed households were not specifically recognized as a separate group. in contrast, the islamic republic, influenced by revolutionary demands and the rise of empowerment discourses, implemented more comprehensive support policies for this group. the study employs a historical-descriptive-analytical method and relies on extensive library research. the originality of the research lies in its examination of these policies within the broader sociopolitical demands of each era, particularly focusing on the role of the state in institutionalizing welfare policies.